Klaketa
28Dec/150

XV. Beasaingo Film Laburren Emanaldia

Gau LaburraBihar, abenduak 29 , 20:00etan, Goieniz zineklubeko lagunek plan ezinhobea proposatzen digute, ohiturari jarraiki, urteari behar bezala agur esateko Gau Labur izeneko saio ezagunean.

Aurten, gainera, XV. Beasaingo Film Laburren Emanaldi honetan Larrotxeneko lau filmez gozatu ahal izango dugu.

Hona hemen programa osoa:

1.zatia

  1. OK Correo
  2. I said I Wold Never Talk about Politics
  3. PAPA DANS MAMAN
  4. Mezu bat hozkailuan
  5. RULETA
  6. PARÁLISIS
  7. 40 aniversario
  8. Algunos hombres siguen sin aclararse

2.zatia

  1. La señora Jesus Mari
  2. El maquinador
  3. Los pies fríos
  4. Un mañana mejor
  5. Abiadura
  6. Deber
  7. Bideak
  8. Gente de letras
  9. Samiña

Iturria: https://goieniz.wordpress.com

21Dec/150

Urzulo, Mendi zinemaldiko euskarazko film onena

Urzulo

Mendi zinemaldian hiru izan dira euskarazko atalean lehiatu duten filmak. Hirurek oso maila txukuna erakutsi badute ere, Xanti Ugartek zuzendutako Urzulo izeneko dokumentala gainditzea ez zen xamurra. Horrela pentsatu zuen Epaimahaiak eta euskarazko film onenaren saria eman zion honako hauek nabarmenduz: gidoiaren indarra, iluntasunean grabatzeak daukan zailtasuna eta Euskadiko leku ezezagunak azaleratzeko gogoa.

Oñatiko lurrazpiko gazta karstikoa hainbat kobazulo eta galeriek osatzen dute. Batzuk oso ezagunak dira, Arrikrutz, esaterako. Beste batzuk, aldiz, ezezagunak dira eta, batzuetan gainera, urez gainezka daude. Horien artean Urzulo izenekoa daukagu. Aloña mendiko iparraldean dago, tontorraren azpialdean. Honen esplorazioa amaitutzat jo zen 80.ko hamarkadan sifoi bat topatu zutenean. Duela bost urte, aitzitik, Laurent Richard urpekari-espeleologo frantziarraren laguntzaz urak hartutako putzu hori zeharkatu eta aurrera egin zen kobazuloaren esplorazioan ia 7 km-ko bidea eginez, Aloña azpiko depositutik sartu eta Biozkornia pareraino.

80ko hamarkadan Urzuloko esplorazioa amaitutzat eman zuten urak hartutako galeria bat zela medio. Baina kobazuloa ez zen hor amaitzen...

80ko hamarkadan Urzuloko esplorazioa amaitutzat eman zuten urak hartutako galeria bat zela medio. Baina kobazuloa ez zen hor amaitzen...

Azken lau hamarkadetan eta, bereziki, azken sei urteetan, aitzulo konplexu eta luze honen esplorazioak emandakoa aztertzen du Xanti Ugartek zuzendutako dokumentalak, horrelako esplorazioek bere baitan dakartzaten zailtasunak agerian utziz. Lan horretan Aloña Mendi Espeleologia Taldeko (AMET) espeleologoen laguntza handia izan du zuzendariak, bai gidoigintzan,  bai filmaketan.

Kanpoko irudi eta elkarrizketez gain, esploratzailek eurek Urzulon filmatutako bideoak baliatu ditu zinegile oñatiar gazteak dokumental orekatua egiteko. Zenbait egunetan, berriz, zuzendaria bera sartu zen kobazuloan irudiak hartzeko. Azkenean, material egokia hautatu eta film interesgarri, arina eta entretenigarria borobildu du, urrutira joan gabe etxean bertan leku miresgarriak ditugula erakusten diguna.

20Dec/150

Jeff’s Lowe’s metanoia, ezustean, Mendiko palmaresetik kanpo

‘Unbranded’ izan da Epaimahaiaren ustez Mendi Film Festival-eko 8. edizioko film onena, filmaketa harrigarria, gidoi iragarrezin eta lilugarria, eta zuzendaritza bikaina izan direla medio.

‘Unbranded’ izan da Epaimahaiaren ustez Mendi Film Festival-eko 8. edizioko film onena, filmaketa harrigarria, gidoi iragarrezin eta lilugarria, eta zuzendaritza bikaina izan direla medio.

43 film ikusi ditugu amaitu berri den Mendi zinemaldiko zortzigarren edizio honetan. Maila handiko lanak, gehientsuenak. Baina pelikularen baten bat aukeratu beharko banu nere lagunei gomendatzeko, dudarik ez, Jim Aikmanek zuzendutako Jeff's Lowe's metanoia izeneko dokumentala horien artean izango zen. Horregatik, atzokoan palmares ofizialaren berri izan nuenean harri eta zur geratu nintzen Epaimahaiak saririk gabe utzi zuela ikusitakoan. Ez da kontua saritutakoak gutxiestea, gehienak lan bikainak baiziren, baina saritutako batzuen gainetik zegoen nabarmen.

jeff lowe 650_325 3

Esaterako, merezimendu gutxiagoko bat aipatzearren, Devrient Sébastienek egokitutako Suspentes et cordes de violon au Pakistan filma, Epaimahaiaren saria jaso duena, akaso aipamen berezia mereziko zukeen Jean-Yves Fredriksen parapentista bibolinjoleak erakutsitako boluntarismoagatik Himalaietako Pakistango bidaia bakarrean filmatuz. Baina, gustuak gustu, ez zait iruditzen horrelako audio artagabea duen film batek Epaimahaiaren saria jasotzeko modukoa denik. Parapente arloan, esaterako, The Rocky Mountains Traverse film austriarra izugarria da, bai proposatzen den ekintzaren zailtasun eta berritasunaren aldetik, bai inoiz parapentez egin den hegaldi luzearen berri emateko erakutsitako kalitate teknikoagatik ere.

Eta benetan lan berezi bat aipatzekotan, neuk behintzat, Susanne Opstal zinegile gazteak zuzendutako Nowhere place (Inon ez) izeneko filma azpimarratuko nuke. Egitan, Herberehetako zuzendariak, hiru pertsonaia ezberdinen asmoak aurrez-aurre jartzen, oso proposamen kritikoa eta ausarta egiten du gizakia noraino heltzeko prest dagoen betierekotasuna lortzeko. Benetan ez-ohiko narratiba poetikoa erabilita sentsazio kezkagarriez beteriko gogoeta konpartitzen du Susannek gizakion alde ilunenak azaleratuz.

Gizakia betiko aztarna uztekotan noraino heltzeko prest dagoen aztertzen da NOWHEREPLACE filmean

Gizakia betiko aztarna uztekotan noraino heltzeko prest dagoen aztertzen da NOWHEREPLACE filmean

Edonola ere, eta iritziak iritzi, Jeff's Lowe's metanoia filma Epaimahaiak saritutakoen artean ez egote hori azpimarratu nahi nuen ikusi beharreko filma iruditzen zaidalako. Eta espero dut, saritu ez izanak Mendi-tour-etatik kanpo ez uztea. Bestetik ere, ez nuke spoilerra egin nahiko, baina aurreratu daiteke izugarrizko istorioa dela film honek jasotzen duena, alpinismotik askozaz haratago doana eta gizakion izaerari eta bizitzeko grinari buruz zer pentsatu ematen diguna.

Jim Aikman-ek Jeff Lowe alpinista ospetsuaren bizitza kontatzen digu: bere igoera utopikoekin eta kirol honen gailurrean izatearekin hasita, mendiko bakarkako eskalada ausartena eragin zuen gainbeheratik igaroz, gaurdaino. Metanoiak, Jeff-en bide imajinaezin berriak (bakarrik, negu gorrian eta Eiger-eko ipar horman), bere bizitza aldatu zuen eta inoiz bizi izan duen abentura handienerako prestatu zuen.

Honelako film asko ikusi ditugu mendi-zinemaldietan eta erraza da zuzendarientzat emozio merkeetan erortzea. Kasu honetan, aldiz, Jim Aikmanek sentsazionalismo alde batera uzten du Jeff Lowe alpinista berritzaile eta ausartaren tragedia eta katarsia kontatzeko. Kozkak ezkutatu gabe baina morboan sakondu gabe. Egia da batzuetan mataza ez dela behar bezala askatzen baina halere istorioak ondo jarraitzen dio bere bideari. Eta, azken buruan, zuzendariak oso zintzo jokatzen du arrakasta eta porrotaren ertz guztiak erakusterakoan.

Tira ba, oraingoz besterik ez; beste batean film gehiago komentatu beharko ditugu, benetan edizio oparoa izan baita.

Oharra: Zorionez, igandeko "non stop" saioekin amaitutakoan jakitera eman zen Ikusleen saria Jeff's Lowe's metanoia filmarentzat izan dela. Epaimahaia eta ikuslegoa, nonbait, ez zeuden frekuentzia berean.

Azken buruan, Jeff Lowe´s Metanoia filmak Ikusleen Saria lortu zuen. Connie Self, Loweren emateak, jaso zuen saria. Argazkia: MFF

Azken buruan, Jeff Lowe´s Metanoia filmak Ikusleen Saria lortu zuen. Connie Self-ek, Loweren emazteak jaso zuen saria. Argazkia: MFF

Filed under: Berriak, Kritikak No Comments
18Dec/150

Dominica, emakume artzainen egia azaleratuz

Asteazkenean eta ostegunean Mendi zinemaldiak gora egin du bere proposamenetan, eta ez bakarrik aurkeztutako ekoizpenen kalitatearen aldetik. Bi egunotan gizatasunez beteriko istorioak izan baititugu ikusgai. Asko dira aipamen berezia mereziko luketen filmak: Docu Yourself capitulo 8 Higi, Itxaso Díaz-k zuzendaritzapean, Guide á tout prix eta Des brebis et des femmes, Laurence Fleury-rena, Tashi and the monkAndrew Hinton-ek eta Johnny Burkek zuenduta, eta Gigantes paralelos, Lucas Sáez-ena. Hauen artean, seguru egon, hainbat saridun izango ditugula. 

dominica

Irudigintzak beti erakutsi digu gizon bat artzaina irudikatzeko. Baina, egitan, badira emakumeak ere artzainak izan direnak.

Dena den, oraingoan film labur handi bat ekarri nahi dugu txoko honetara. Dominica du izena eta 8 minututan, batean biltzen ditu bi emakume saiatuen istorio ezkutuak, bi artzainen istorioa.

Aitor Gisasola eta Fredi Paia algortarrek Euskal Herriaren barne-trasumantziari gaia duen Akabuko Martxe izena izango duen dokumentala filmatzen ari ziren Elixabete Arrillaga eta, honen haritik, Dominika artzainen istorioekin topo egin zutenean.

Zuzendariek ederki baliatu dute bi emakume kementsuon istorioa Euskal Herriko artzaintzaren inguruko mito faltsu bat eraisteko, alegia, artzaintza eta gizonezkoak ezinbestean lotzen dituena. Elixabetek oso argi dauka, eta horrela azaltzen da filmean, emakumeak ere artzain-lanetan aritu direla gure tradizioan, nahiz eta gizonen itzalpean egon. Alargun geratutakoan, hau da, gizonaren figura desagertutakoan baino ez zen agerian geratzen bete-beteko artzainak zirela.

Eli Arrillaga

Elixabete Arrillaga artzaina, Dominika filmaren protagonista, Urbiako zelaietan

Istorioa eta Elixabeten ahotsa oso esanguratsuak dira berez. Hortaz, zuzendariek hizpidea eman eta marko egokia eta ederra jartzen arduratu dira. Sukaldaritzan bezala, genero ona denean artifizioak soberan daude. Baina hori ere egiten jakin behar da eta Aitorrek eta Fredik mokau polita eskaini digute. Izan ere, mendiko zinemagintzan helikopteroak baino istorioak kontatzen dakiten profesionalak behar ditugu.

Dominika002

Elixabete Arrillaga artzaina, Dominika izeneko filmaren protagonista, Aitor Gisasola eta Fredi Paia zuzendariek inguratuta / Argazkia: MFF

16Dec/150

Beyond the Heights eta gidei buruzko solasaldia nabarmen Mendi-ren 4. egunean

Asteburu bikaina pasa eta, mailari eustea koskatzen ari zaio Mendiri. Astearteko saioetan, esaterako, zinemari dagokionez, hiru film ikusi genituen eta aurreneko biak behintzat, ahalegina aitortuta ere, bazter uzteko modukoak izan zitezkeen. Zorionez, bigarren saioan 'Gidariek hartzen dute hitza" izenpean, solasaldi apartaz eta mamitsuaz gozatu ahal izan genuen Simon Elías, Christian Ravier eta Oscar Gogorza gidarien azalpenen eskutik. Oso publiko gutxi, aldiz, nere atsekaberako.

Gidariek hartzen dute hitza

Christian Ravier, Simon Elias eta Oscar Gogorzak mendiko gidaritzaren zirrikitu guztien berri eman ziguten "Gidariek hartzen dute hitza" izenpeko solasaldian. / Argazkia: MFF

Solasaldia bereziki atsegina eta adierazgarria izan zen. Izan ere, protagonistek mota eberdineko esperientzia eta pasadizoak konpartitu zituzten publikoarekin mendiko gidarien inguruan sortzen diren dudak argitzeko. Luze joko luke hemen guztiaren berri emateak baina argi geratu zen gidarien benetako lana klientea "eramate hutsa" baino beste zeozer dela. Klientea sokakidea den aldetik elkarrenganako konfiantza, pazientzia eta laguntasuna beharrezkoak dira. Izan ere, jardun honetan bai klienteak bai gidariak gauza asko ekartzen diote elkarri, arlo ezberdinetan eta aberasgarri direnak. Gidarien bildurrak eta bakardadea ere agerian geratu ziren. Bestetik ere, kezkatuta azaldu ziren nagusitzen ari den gehiegizko segurtasun-neurri juridikoekin. Ulertu behar da gidariek, prebenitu bai, baina arriskua ezin dutela inolaz ere guztiz saihestu. Azkenik, azpimarratu zen Euskal Herrian kultura eskasa dagoela gidaritzaren inguruan. Esaterakom jende askok isilean kontratatzen ditu kanpoko gidak lotsatu egiten direlako. Horrek argi erakusten du gidarien lana ez dela behar bezala ulertzen.

Soka motzean

Simon Elías, Christian Ravier eta Oscar Gogorza mendiko gidariek ederki azaldu zituzten lanbide honen gakoak "Soka motzean, gidariek hartzen dute hitza" izeneko mahai-inguruan. / Argazkia: MFF

William Cochet-ek zuzendutako Antagonist izeneko filmarekin abiatu zen arratsaldea. Sinopsia irakurrita badakigu William eta Mickael freerider-ak, adiskideak izan arren oso modu ezberdinean ikusten dutela eskiaren praktika. Batentzako pizgarria da lehian eta txapelketetan ibiltzea, bestearentzako nahikoa da bere kabuz eskiatzea. Filma ikusitakoan, aldiz, antagonismo hori zirpilduta azaltzen da eta irudiek apenas islatzen dute izenburuak proposatzen diguna. Irudi ederrak, bai, agian soberako argiarekin, baina istorioa gorpuztu gabe geratzen da.

Jarraian, Suspentes et cordes de violon au Pakistan filma egokitu zitzaigun, Devrient Sébastien-ek egokituta Blutch parapentista berak hartutako irudiekin.  Dudarik ez, Blutch xelebrea da, ausarta, iaioa eta oso jatorra, beti umoretsu eta bere bibolina lagun. Filmaren ordu erdia, aldiz, gehiegizkoa. Aitortzekoa da, nolanahi ere, berak bakarrik filmatzeko egindako esfortzua Pakistango iparraldetik egindako hegaldiaren berri emateko. Halere, nere ustez, film hauek badute Mendi-n egotea baina, akaso, atal berezi batean, lehiaketatik kanpo.

Blutch

Blutch parapentista, zirtolari azaldu zen BBK aretoan eta, bibolina jotzeaz gain, bere "performance"a eskaini zion publikoari. Argazkia: MFF

Asteartean ikusitako azken filma Beyond the Heights (Zeru gorenetik haratago) izan zen, Jawad Sharif-ek zuzenduta Mirza Aliren gidoiari jarraiki. Dokumental pakistandar honek gertakizun bakan eta berezi baten lekukotasuna ematen du eta horixe da bere balio nagusia.

Protagonista nagusia Samina Baig emakumezko alpinista pakistandarra dugu. Bera izan da Everestera igo den lehen emakume pakistandarra. Geroan ere, bost kontinenteetako gailur gorenak igo ditu eta K2 igo nahian dabilela aitortu zuen proiekzioaren osteko solasaldian.

Hala eta guztiz ere, kasu honetan, inportanteena ez da balentria alpinistikoa. Berak ederki esaten duenez,"ez dakit egin dudana miresgarria den baina badakit hori egin nahi nuela". Eta horixe da aipagarriena. Izan ere, Pakistanen, beste leku askotan bezala, ez da erraza emakume batek nahi duena egin ahal izatea. Horregatik, Saminaren jarrera eredugarria eta bultzagarria da genero berdintasunerako eta, azken finean, askatasunerako bidean aurrera egiteko. Era berean aipagarria da ibilbide honetan bere nebak, filmaren gidoigilea eta ekoizlea, uneoro erakutsitako begirunezko jarrera, inolako paternalismorik gabe, animoa eta laguntza emanez Saminak bere bidea egin zezan. Alde horretatik, istorio hunkigarri honek argi erakusten du etorkizuneko gizarte berdintsua lortzeko denok dugula zer ekarri.

12339205_924169300983304_2409208687088662054_o

Samina Baig, Everestera igo den lehen emakume pakistandarra, bere neba den Mirza Alirekin batera, Beyond the Heights filma idatzi eta ekoiztu duena. / Argazkia: MFF

 

15Dec/150

Mendi, abiada hartuz

Igande arratsaldeko hiru saioak bereziki interesgarriak izan baziren ere, asteleheneko biak batezbesteko kalitate-mailari eutsita ere, apalagoak izan zirela iruditu zitzaigun.

Arratsaldea Mike Douglas eskiatzaileak zuzendutako Snowman izeneko filmarekin hasi zen. Eski librearen "Aita Jauna" gisa ezagun denaren lehengo zine-lana. Columbia Britainiarreko Coast Range  mendietan kokatuta, Snowman filmak, hiri txikietako muga hertsietan jaio baina mendian bizi eta lan egin nahi duten bi lagunen ametsen inguruko istorioa da. Mendi eta elurrarekiko pasio horri jarraitzeak bere baitan dakartzan arriskuak eta abantailak azalduko zaizkigu.

avyaerial676x400

Kevin Fogolin-ek, hau bezalako elur-jauziak sortarazten ditu lehergailurekin British Columbia-n. Argazkia: Snowman

Filmak, Kevin Fogolinek elur-jausi batean jasandako istripu batean hartzen du ardatz. Horren haritik sotiltasunez azalduko zaizkigu estres postraumatikoaren ondorioak, bizimodu konbentzionalari eutsi edo pasioari jarraitu, zer erabaki hartzeko ezpaian.

Egia esan, filma gorabeheratsua eta nahasi xamarra da batzuetan baina, benetan, entretenigarria da eta irudi miresgarriez gain istorio erakargarria eta ez-ohikoa kontatzen digu eta, are gehiago, elur-jausiei buruz inoiz ikusi dugun material oparoena eskaintzen digu, elur-luizi-lerroetan bertan kamerak jarrita ere.

Jarraian, Bertrand Delapierrek zuzendutako Artists on Jorasses (Artistak Jorassesen) film laburra izan genuen ikusgai. 11 minutuko film frantziar honek  Mont Blanc mendiguneko Jorasses Handietako 1.200 metroko ipar horma hartzen du gaitzat eta mendi mitiko horren historia laurbiltzen du korrika batean. Atzerabegirako bat geroari aurre egiteko.

The Trilogy of North Faces in the Alps

Alpeetako hiru ipar-aldeak

2014ko udazkenean  Julien Désécures eta Sebastien Bohinek Couzy-Desmaison izeneko bidea hartzea erabaki zuten Pointe Margherita-raino. Estilo alpinoan egiten dute, huts-hutsean. Filma arrapaladan garatzen da baina oso animazio ikusgarriaz lagunduta dago.

Ondoren, Nepaletik eta bertako hizkuntzaz gainera,  BhojrajBhat-ek zuzendutako Sunakali izeneko ez-ohiko filma ikusi genuen. Egia esan, futbola ez da izaten Mendi zinemaldiko protagonista baina film honek, futbola aitzakitzat hartuta, Nepalgo herri galdu askoren erretratoa ekarri eta, bereziki, Mugu eskualdeko neska eta emakumeen bizmoduaren eta adorearen berri ematen digu modu eder, adierazgarrian eta entretenigarrian, aparteko muntaketa bati esker eta ederki egokitutako musika-bandaren laguntzaz.

Mugu, Nepalgo mendebaldeko eskualde ahulenetako bat da. 2011n, emakumeen % 90a analfabetoa zen eta, harrez gero, egoera ez da asko aldatu. Sunakali pelikulak Muguko nesken futbol taldeak nazio-lehiaketara heldu arte egindako bidaia gogorra erakusten du, bai eta neskek euren ametsak gauzatzeko duten aukera ere.

Atal ofizialeko proiekzioak The Rocky Mountains Traverse izeneko ekoizpen austriar ikusgarriarekin amaitu zen. David Pearson eta Bryan Smith-ek zuzenduta, film honek, parapenteari kontzeptu berri bat ekarri nahi dion abentura baten berri ematen digu.

Rockies-Flight

The Rocky Mountains Traverse, parapentez inoiz egindako bide luzeena eta ausartena.

Izan ere, Will Gadd eta Gavin McClurg abenturazale eta parapentista apartak McBride-n elkartuko ziren Britainar Columbian, parapentez inoiz egindako zeharbide luzeena burutzeko asmoz, 1.200 kilometro, Robson mendian hasi eta Estatu Batuen ertzean amaituz, Kanadako Mendi Arritsuen mendikate osoa zeharkatuz 35 egunetan.

Pertsonak baino artz gehiago dituen lurraldearen gainetik, errepiderik ez duen eremuan eta hegan egiteko muturreko baldintzetan, Will eta Gavinek, parapentean ibiltzeko arau guztiak hautsi zituzten bidaia honetan parapentearen mugak haratago eraman daitezkeela erakutsiz. Izan ere, abentura honetan luzera baino harrigarriagoa da nola egin zuten bide luze hori. Ez gintuen ba ustekabean harrapatu, National Geographic-ek 2014ko Urteko Abenturazaleak izendatu izana.

Lehiaketatik kanpo, Iraitz, Le basque de La Grave film laburra aurkeztu zen Iraitz Ezkergain eskiatzailearen bizimoduaren berri ematen duena. Ludo Chauchaix-ek zuzendutako 7 minutuko lan honetan mendiko gida izan nahi duen hizketa biziko argiketari tolosarraren esperientziak eta ametsak islatzen dira.

Proiekzioaren osteko solasaldian, bizipozaz beterik azaldu zen duela zortzi urte bere pasioari jarraitzeko hartutako erabakiarekin guztiz sinistuta: "Nahi izatea da eginbeharreko bakarra gure ametsei jarraitzeko".

iraitz

Iraitz Ezkergain eskiatzaile tolosarra Le Gravera joan zen bizitzera mendiarekiko pasioak bultzatuta.

Filed under: Berriak, Kritikak No Comments
14Dec/150

K2. TOUCHING THE SKY

K2

K2. Dotknąć nieba (K2 - Zerura joka) filmak, Eliza Kubarska zinegile poloniarrak zuzenduta eta Poloniako Zinema Institutuak diruz lagunduta, hiru sari handi jaso berri ditu BANFFen, Grazeko zinemaldian eta, azkenik, Kendal-ekoan.

Igande arratsaldeko hiru saioak Mendi zinemaldian benetan mamitsuak eta anitzak izan ziren. Nolanahi ere, K2. Dotknąć nieba (K2. Zerura joka) filma azpimarratu nahiko nuke ausardiaz jokatzen duelako gai labain bat mahai gainean jartzen. Izan ere, zuzendariak galdera unibertsal eta zaila egiten dio bere buruari: Zein da pasioaren prezioa? Zilegi al zait seme-alabak izatea?

Ezaguna da goi mailako alpinisten bizimoduak ez duela bide handirik ematen etxean luzaroan egoteko. Espedizioetan sortzen diren arriskuak, gainera, ez dira izaten nolanahikoak.

Alpinista horiek baina, senideak dituzte, bikotekideak eta, askotan ere, seme-alabak. Hauek ere badute zeresanik, beren bizitzari nabarmen eragiten dion aldetik. Filmak, hortaz, hizpidea ematen die senideei euren sentimenduak adierazi eta iritzia eman dezaten.

Egia esan, 1986. urtean, mundu osoko eskalatzaile mordo bat elkartu zen K2 mendi magalean Hegomendebaldeko Pilarea lehen aldiz igotzeko asmoz. Sasoia, aitzitik, tragikoa izango zen eta “Uda beltza” izena emango zitzaion, ekinaldi horretan 13 alpinista hil baiziren. Horien artean, Tadeusz Piotrowski, Dobrosława Miodowicz-Wolf eta Julie Tullis eskalatzaile sonatuak.

K2 photo4_big

30 urte geroago, Eliza Kubarsak, zuzendaria eta alpinista bera ere, espedizio berezi bat antolatzen du K2ko oinarrizko kanpalekura aurretik aipatutako eskalatzaileen seme-alabekin (Hania Piotrowska, Łukasz Lobo, Lindsay Tullis eta Chris Tullis) iraganari aurre egiteko eta umezurtz geratu ziren seme-alaba horien gurasoak liluratu eta akatuko zituen erakar-indar hura ulertzeko.

Nolanahi ere, ez da samurra seme-alabentzat mendiarekiko grina hori ulertzea, alegia, aita-amak beraiengandik urrundu eta betiko eraman zituena. Azken buruan, buruak arrazoibideak bilatzen saiatu arren, emozio eta sentimenduen aldetik orduko eta eguneko gabezia pairatzen dute.

K2 Zerura joka

Hanna, Łukasz, Lindsay eta Chris K2 mendiari begira erantzun baten zain.

Zuzendariak, bere gogoetez gain, seme-alaba horien testigantzak, Tadeusz Piotrowskiren gutun pribatuak, audio-zintak eta Kurt Diemberger-en adierazpenak baliatzen ditu guztiz argitzerik zaila duen dilema argitu nahian. Izan ere, bi amodio handi duzunean, oso zaila da bati uko egitea, besteari mina egiten badiozu ere.

Zuzendariak bere aukera egiten du. Nork berea egin beharko du.

Filed under: Berriak, Kritikak No Comments
10Dec/150

Meru dokumentala, Mendi zinemaldia ezinhobeto hasteko

Meru_Fotopelícula_8338

Mendi Film Festival-ek, ohi bezala, aparteko film batekin emango dio hasiera zortzigarren edizioari abenduaren 11n, ostiralean, Euskalduna Jauregian.

Jimmy Chin-ek eta Elizabeth Chai Vasarhelyi-k elkarlanean zuzendutako Meru izeneko dokumentala, benetan, film akatsgabea baita, formaz eta asmoz behintzat. Horrela egiaztatu genuen Donostiako Zinemaldian, "Savage" atalean aurkeztu zenean. Aurretik ere, Sundance Zinemaldian publikoaren saria jasota zuen merezimendu osoz dokumentalen atalean.

Meruk, film bakar batean batzen ditu eliteko alpinismoaren eta, bereziki, pareta handietako eskaladaren inguruko betiko leloak edo topikoak. Alde horretatik, mutur-muturreko zailtasuna duen erronka baten gorabeherak kontatzeaz gain, filmak hainbat egoera eta ikuspegi zabaltzen ditu gizakiaren eta mendiaren arteko harremanaz gogoeta egiteko bide ematen dutenak.

Meru mendiko “Marrazoaren hegala” deritzana, dudarik ez, Himalaya mendietako gailur zail eta arriskutsuenetako bat da teknikaren aldetik. Izan ere, azken 30 urteetan sona handiko alpinista asko izan dira granitozko aizto zorrotz eta leun horren tontorrera igotzen saiatu direnak eta batek ere ez du lortu.

vlcsnap-2015-12-10-11h42m40s3

Horrela, 450 metro luze duen arroka eta izotzezko hortza konkistatzeko saiakera da dokumental honen ardatza. Protagonistak, ospe handiko hiru alpinista: Conrad Anker, Renan Ozturk eta, zuzendaria bera, Jimmy Chin. Zereginaren zailtasun eta konplexutasun handiak berak lagunduta, zuzendari-bikoteak aukera paregabea baliatzen du maila handiko alpinismoaren inguruan azaltzen diren hainbat balio, kontraesan eta mirari erakusteko, ikuspegi zabalez gainera. Grina horretan, leialtasuna, laguntasuna eta hobetzeko nahiarekin batera obsesio konpultsiboa, oinaze psikikoa eta ausarkeria ere azaltzen dira aurrez-aurre.

Horiek horrela, norberak arriskua nola onartzen duen, erabakiak zelan hartzen diren, esploratzeko beharra nola bideratu, gizakion mugak noraino zabaltzerik dagoen eta, muturreko esperientzien osteko estres postraumatikoak zer ondorio dakartzan, filmak proposatzen dizkigun dilemak dira.

vlcsnap-2015-12-10-11h55m57s48

Dokumentalak berak dioenez, saldukeriazko “kartazko gaztelu” hau, bereiziki zaila izateaz gain, hainbat modutan da zaila. Izan ere, ona izan behar du alpinistak izotz eskaladan, ona altueran, ona arrokan eskalatzen eta, orohar, ona teknikoki. Eta, hori guztia gutxi balitz, gaitasun eta oreka psikiko berezia behar du beste ezaugarri tekniko horiei etekina ateratzeko.

Alde horretatik, dokumentalak egokiro islatzen ditu erronkak bere baitan dakartzan gorabehera tekniko eta humano guztiak, oso modu garbian eta ederrean islatu ere. Apenas zaratarik egin gabe, presarik eta pausarik gabe, gidoi-bira leunen bitartez, istorioa gero eta interesgarriagoa azaltzen zaigu eta, batez ere, gero eta iragarrezinagoa. Ohiko moduan egituratuta ere, black flash egokiak erabilita, zentzuz eta neurriz aukeratzen du istorioa kontatzeko bidezko materiala, antzeko ekoizpenetan erabili ohi diren gehiegikerietatik eta sensazionalismotik erabat aldenduz.

Tamalez, zintzotasun eta soiltasun narratibo hori, ikus-entzuleen erantzun emozionala puztu ditzaketen trikimailuak saihesten dituena, agian, aseptikoegia gertatzen da azken buruan, eta gure barrenak guztiz ukitu gabe uzten gaitu. Bihotza baino burua nagusitzen baita filmaren tratamenduan. Baliteke hoztasun berori filmaren kontra izatea dokumental onenaren Oskarra eskuratzeko lehian. Aitzitik, bere alde dauka istorio txikiez beteriko istorio bete-betea izatea, ñabardura eta xehetasunez josita eta, gainera, maila handiko alpinismoaren alderdi eta ondorio psikologikoak, aurretik gutxitan bezala, bikain jorratu izana.

8Dec/150

Siriarekin bat

vlcsnap-2015-12-08-13h59m58s88

2014ko martxoaren 17an, Sirian egon den gatazka anker eta odoltsuenenaren hirugarren urteurrenean esnatuko ginen.

Gaur, 2015eko abenduak 8, urte t'erdi geroago, odolusteak bere hartan darraio.

Horregatik, Banksy artistak pasa den urtean aurkeztutako bideo ikusgarri eta esanguratsu hau ekarri nahi dugu berriz ere gogora. Siriako herritarrekin bat egin nahi dugulako.

Gatazka honek 100.000 ume, emakume eta gizonen bizitza akitu du.
Gatazka honek pakean bizi nahi duen siriar jendea borrokara bultatu nahi du.
Gatazka honek populazioaren erdia baino gehiago bota du bere etxeetatik.
Hortaz, Siriako herritarrekin bat gaudelako, kupidaz, elkartasunez eta ahotsez.
Ez dugu sekulan esperantza galduko.

Filed under: Berriak No Comments
1Dec/150

“Abiadura” animazio-film laburra Kortadan izango da larunbatean

Abiadura

Sonia Estevez

Sonia Estévez, Abiadura izeneko animazio-filmaren zuzendaria, artista iaioa da oso, stop motion teknika erabiliz

Dudarik ez, Kortada film laburren aurtengo lehiaketak kalitatezko film asko eskainiko ditu, gaurdanik hasita, bere XIX. edizioan. Horien artean, aitzitik, nabarmentzekoa dugu Sonia Estévez ikusentzunezko artistak zuzendutako azken animazio-lana. Stop motion teknikaz egindako animazioa bereziki zaila eta nekosoa baita, eta Soniak benetan lan maitagarriak eta bereziak egiten izan ditu orain artean, zeresan handikoak gainera.

Hori gutxi balitz ere, oraingoan aurkeztuko digun filmean, beste zailtasun bat gehitu zaie ohikoei. Izan ere, birziklatutako materialak erabilita istorioa sortzea zen Soniaren erronka film honetan. Hortaz, pertsonaiak eta dekoratuak, diseinutik sortu beharrean, berreskuratutako gai zahar horietatik jaio behar ziren. Baldintza estu horietan, sormena areagotzea baino ez zaio geratu Soniari.  Pintatutako paper zaharren katalogoak, botoiak, artile edo larru zatiak, kortxoak, espartzu zaharrak... horiexek izan dira, besteak beste, istorioa hezurmamitzeko osagaiak.

vlcsnap-2015-12-01-13h09m38s146

Musika ere, propio sortu da film honetarako traste zaharrekin eta zabortegira botatzeko materialekin. Makilak, pintura-ontziak, txintxinak, zerroteak, kikarak, latak... Sergio Lpz. de Landache musikariak aitortu duenez, hasieran, soinu arloan aritu diren profesionalak (Junaum de Luca, Marcio Padoan eta Txato Martin) ez zeuden guztiz sinistuta ea traste horiekin istorioari laguntzeko baliozko musikarik lortu zitekeen. Baina azkenean, Massive Attack-en soinu bat oinarritzat harturik doinu erakargarriak lortu dituztelakoan daude.

vlcsnap-2015-12-01-13h15m21s45

Edukinari dagokionez, lastertasunak gure eguneroko bizitzan duen eraginari buruzko animazio-film laburra da Abiadura. Horretarako, abiatzekotan dagoen tren baten barnealdetik begiratzen duen neska baten ikuspuntua erabiltzen da, gure egungo bizimoduari buruz begirada poetikoa proposatzen diguna.

Film hau Hemengoak eta Gurea ataletan arituko da lehian eta larunbatean, abenduak 5, 17:00etan ikusi ahal izango da.

Trailer ABIADURA from soniesasi on Vimeo.