Klaketa
22Feb/160

Euskal zinemaren astearen 32. edizioa abian

21Dec/150

Urzulo, Mendi zinemaldiko euskarazko film onena

Urzulo

Mendi zinemaldian hiru izan dira euskarazko atalean lehiatu duten filmak. Hirurek oso maila txukuna erakutsi badute ere, Xanti Ugartek zuzendutako Urzulo izeneko dokumentala gainditzea ez zen xamurra. Horrela pentsatu zuen Epaimahaiak eta euskarazko film onenaren saria eman zion honako hauek nabarmenduz: gidoiaren indarra, iluntasunean grabatzeak daukan zailtasuna eta Euskadiko leku ezezagunak azaleratzeko gogoa.

Oñatiko lurrazpiko gazta karstikoa hainbat kobazulo eta galeriek osatzen dute. Batzuk oso ezagunak dira, Arrikrutz, esaterako. Beste batzuk, aldiz, ezezagunak dira eta, batzuetan gainera, urez gainezka daude. Horien artean Urzulo izenekoa daukagu. Aloña mendiko iparraldean dago, tontorraren azpialdean. Honen esplorazioa amaitutzat jo zen 80.ko hamarkadan sifoi bat topatu zutenean. Duela bost urte, aitzitik, Laurent Richard urpekari-espeleologo frantziarraren laguntzaz urak hartutako putzu hori zeharkatu eta aurrera egin zen kobazuloaren esplorazioan ia 7 km-ko bidea eginez, Aloña azpiko depositutik sartu eta Biozkornia pareraino.

80ko hamarkadan Urzuloko esplorazioa amaitutzat eman zuten urak hartutako galeria bat zela medio. Baina kobazuloa ez zen hor amaitzen...

80ko hamarkadan Urzuloko esplorazioa amaitutzat eman zuten urak hartutako galeria bat zela medio. Baina kobazuloa ez zen hor amaitzen...

Azken lau hamarkadetan eta, bereziki, azken sei urteetan, aitzulo konplexu eta luze honen esplorazioak emandakoa aztertzen du Xanti Ugartek zuzendutako dokumentalak, horrelako esplorazioek bere baitan dakartzaten zailtasunak agerian utziz. Lan horretan Aloña Mendi Espeleologia Taldeko (AMET) espeleologoen laguntza handia izan du zuzendariak, bai gidoigintzan,  bai filmaketan.

Kanpoko irudi eta elkarrizketez gain, esploratzailek eurek Urzulon filmatutako bideoak baliatu ditu zinegile oñatiar gazteak dokumental orekatua egiteko. Zenbait egunetan, berriz, zuzendaria bera sartu zen kobazuloan irudiak hartzeko. Azkenean, material egokia hautatu eta film interesgarri, arina eta entretenigarria borobildu du, urrutira joan gabe etxean bertan leku miresgarriak ditugula erakusten diguna.

26Nov/150

XIX. Cortada, hasteko prest!

cartelcortada2015

Laster izango dugu berriz ere gure artean Cortada film laburren lehiaketa. Hemeretzigarren aldiz dagoeneko. Oraingo honetan aldiz datak eta erakustokiak ezberdinak izango dira. Aurten, lehiaketa abenduaren 1ean hasi eta 5ean amaituko baita. Lekuari dagokionez, eta pasa den urteko edizioan jendeak egindako harrera paregabea ikusita, toki zabalagoa eta erosoagoa bilatu da. Hortaz, lehenengo bi saioak salbu (Gasteizko Letren Fakultatean) beste emanaldi guztiak VITAL Fundazioaren Aretoan (Dendaraba) izango dira.

Guztira 533 lan aurkeztu dira (iaz baino 5 gehiago) eta horien artean 103 film aukeratu ditu Hautaketa Batzordeak, hau da, iaz baino 32 gehiago. Saio gehiago egitea eskatuko du horrek, baina kontuan izanik Espainiako formatu laburreko film onenak ikusteko aukera izango dugula zentzuzkoa ematen du erabakiak. Ataletan, aitzitik, ez da aldaketarik izango eta ohiko atalei eutsiko zaie: Fikzioa, Animazioa, Dokumentala, Gureak, Hemengoak, Unilabur eta Ehulabur.

Aurtengo edizioan, berritasun gisa, egun bat euskal film laburrei eskainiko zaie UPV/EHUko euskararen aldeko EHUSKARABANDA jaiarekin bat etorrita. Egun hori abenduaren 3a izango da eta gure herriko film laburrak ikusteaz gain euskararen erabilera sustatzeko bideo-maratoi tradizionala burutuko da.

Jaialdiaren amaiera, aurreko edizioen antzera, FREAKY GAUAk emango du abenduaren 5ean, larunbatean.

Bestetik ere, Cortada jaialdiak, gogora ekarri nahi digu aurten ustekabean eta estimu handian geneukan bi profesional. Biek zeregin handia izan dute euskal zineman: alde batetik, AITOR MAZO, bilbotar aktorea eta, bestetik, IÑIGO SANTANDER, Arabako askotariko film laburrak jorratu zituena.

artificial

Aitor Mazo aktorea David P. Sañudok zuzendutako Artificial film laburrean

Cortada19Folleto

21Oct/150

Zinemaldiaren 63. edizioak emandakoaren inguruan

IMG_5811

Inma Cuesta kontent eta natural azaldu zen Zinemaldiaren alfonbra gorrian / Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Beharbada gaizki ohituta egoten hasiak garelako izango da, baina nire ustez, besaulkian eserita igarotako ordu mordoa justifikatzen duten film-sorta gutxietsi gabe, gehienok filmei lotutako emozio handiagoak espero genituen Zinemaldiaren 63. edizio zimel honetan, batere nabarmendu gabe igaro baita eta nekez adieraz daitezke benetan azpimarratzekoak diren izenburuak, batez ere beheranzko joera izan duen eta programazioaren zati bat ulertzea nahiko zaila den atal ofizialean.

Bereziki lekuz kanpokoa iruditu zitzaidan Un dia perfecte per volar sí, Marc Recharen ipuin amaiezina eta norbere zilborrari begira egina dagoena, non-nahi izandako aitatasuna aldarrikatu nahi duen baina, neurriz kanpokoa denez, etorkizun handiko ideia bat erabateko aspergarri bihurtzen duen. Zer esanik ez Lejos del Mar bezalako film bati buruz, Imanol Uriberen tontokeria handi bat besterik ez baita. Baina tira, beti ibili behar da kontu handiz...

Lejos del mar_4581

Eduard Fernándezek, Elena Anayak eta José Luis Garcíak lan zaila izan zuten "Lejos del Mar" filmean. Izan ere Imanol Uribek asmatutako istorio sinistezina sinisgarri egitea egokitu zitzaien. Emaitza penagarria izan zen eta publikoak algaraz erantzun zuen zenbait eszena dramatikotan  Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Adibidez, bazirudien Evolution, Lucile Hadzihalilovic-en fantasiazko arrarotasun galanta bitxikeria hutsal bat besterik ez zela izango, urrutiko irla baten inguru iradokitzailearekin, gizonik gabeko irla, non emakume kezkagarriak eta gaixorik dauden eta tratamendu mediko arraroak jasaten dituzten haurrak bizi diren.

Evolution_Filmearen_argazkia_8766

Izan ere, gutxi esaten duen eta den-dena ikuslearen pertzepzio sentsorialaren esku uzten duen ipuin misteriotsu eta enigmatiko honek Epaimahaia liluratuta utzi zuen, eta Fotografia Onenaren Saria eta Epaimahaiaren Sari Berezia lortu zituen. Alajaina!

Max Brevant y Roxane Durán, protagonistas de Evolution Foto: Kris Jaén para klaketa.eus

Max Brevant eta Roxane Durán protagonistak dira "Evolution" izeneko misteriozko filmean. Egia esan, ez da samurra fantasiaren eta zientzia fikzioaren artean kulunkatzen den kontakizun honi buru-buztana bilatzea.  Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Bestalde, ospe handiko pertsonaien presentzia ere ahula izan da, eta bakarren batek arteari ekarpenik egiten ez diotela adierazten duen arren, komunikabideetan duten presentziarekin asko laguntzen diote zinearen industriari, azken batean mekano handi hau mugitzen duena industria baita.

Benicio_1445

Benicio del Toro, Sicario thriller bikaina sustatzera etorri zen eta adeitasunez aritu zen jendearekin. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Truman izeneko filma Cesc Gay Bartzelonako zuzendariaren tragikomedia gogoangarria da, eta planteamenduan ausardia handia azalduz, heriotzari aurre egitearen egoera tragiko eta behin betikoari eta norberak nola bizi eta hil nahi duen erabakitzeko eskubideari lasaitasunez, leuntasunez eta umore finarekin begiratzen dio.

Ricardo Darín y Javier Cámara, impecables en Truman, obtuvieron ex-aequo la Concha de Plata al Mejor Actor. Foto Kris Jaén para klaketa.eus

Ricardo Darín eta Javier Cámara, bikain Truman izeneko filmean, merezimendu osoz lortu zuten ex-aequo Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Ricardo Darínek eta Javier Cámarak, elkarren ondoan, interpretazio benetakoa eta sinesgarria borobiltzen dute erabateko konplizitatearekin, eta azkenean gizonen interpretaziorik onenari ematen zaion Zilarrezko Maskorra ere elkarrekin irabazi zuten. Bi aktore horiek asko zor diote Cesc-ek asko zaindutako gidoiari, baina gidoiak ez zuen lortu Larrieu anaiek 21 nuites avec Pattie ausart eta aldakorrarekin lortu zuten saria, gidoia efektiboa baino askoz efektistagoa izan arren.

21_Nuites_2342

Sergi López aktore katalandarra Isabelle Carré eta Karin Viard aktoreez inguratuta, hirurak protagonistak Gidoi Onenaren Saria eskuratu zuen "21 nuits avec Pattie" filmean. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Aldez aurretik Zinemaldia inauguratu zuen, lehiaketatik kanpo, Regression-ek, Alejandro Amenábarrek egindako azken filmak, Ágora izenburua zuen errakuntza neurrigabe hura egin zuenetik sei urte igaro ondoren. Kreditatuta zegoen prentsaren zati handi bat nahiko atsekabetu zuen filmak, nazioartean ezagunenetakoa den estatuko zuzendariak telebista-izaerako film bati espero zaiona baino lotsagabekeria eta nortasun handiagoak izango zituela uste baitzuen.

Alejandro Amenábar tuvo que defender Regression, muy discutida, sin ninguno de los protagonistas. Photo: Kris Jaén para klaketa.eus

Azkenean Emma Watson eta Ethan Haewke ez ziren Donostiara etorri eta Alejandro Amenábarrek bakarrean defenditu behar izan zuen "Regression", prentsak orohar gogor kritikatu zuen thriller psikologikoa. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Neronek, ordea, atseginez hartu nuen Amenábarrek bere jatorriko klasizismora egindako itzulera, eta narratiba atseginaz gain asko interesatu eta kezkatu ninduen, ez beldurrezko film bezala, berez hori ez baita, baizik eta atze oihal handia duen thriller psikologiko gisa, giza adimenaren korapilo ugarietan eta bereziki beldurren botere ikaragarrian sakontzen duena; gauzen errealitate objektiboaren pertzepzioa erabat nahas dezaketen beldurrak, alegia.

Regression_Filmearen_argazkia_8502

Espero zen gutxienez ere Emma Watsonek eta Ethan Hawke-ek filma defendituko zutela eta bide batez alfonbra gorriari distira emango ziotela, baina azkenean ezin etorria adierazi zuten, eta egia esan, aurten oso glamour gutxi izan dugu. Izan ere, mundu osoko estreinaldi gisa aurkeztu bazuten ere, Madrilgo prentsari lehendik aurkeztu zioten, duela hainbat aste, eta gainera, orduan bai, Emma Watson bertan izan zen.

Pikadero_Filmearen_argazkia_8723

Lehen egunean, bestalde, zuzendari berrien atalean, Ben Sharrock zuzendari eta Barbara Goenaga eta Joseba Usabiaga protagonista zituen Pikadero izenburuko koprodukzio euskal-eskoziarrak atseginez harritu gintuen. Izan ere, bere sinplismo formala dela medio hainbatek laidoztatu egin badu ere, helduak izateko zailtasunei eta besteek erabakitzen duten ibilbidean zehar joatearen zorigaiztoko erosotasunean daudenak harrapatzen dituen indar alienatzaileari buruz  hitz egiten duen film honen indar bisualak Euskal Zinearen Irizar Saria lortzeko aukera handia izango zukeen Amamak, azkenean saria lortu zuenak, oso irekia zegoen atal ofizialean zerbait irabazi izan balu.

Amama Irizar Saria

Asier Altuna zuzendaria eta "amama", Amparo Badiola, harro-harro Euskal Zinemaren Irizar Saria jasota. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Terence Davisek Sunset Song filmean oso estilo klasikoarekin kontatzen digun landa-epopeia Zinemaldian parte hartu zuen aurreko aldian (The Deep Blue Sea) baino are gehiago gustatu zitzaidan.

Grassic Gibbon-en nobela oinarri duela, Lehen Mundu Gerraren aurreko Eskoziako landa-komunitate batean kokatzen gaitu, bere ohiko doinu liriko, sentibera eta malenkoniatsuarekin identitate nazional eskoziarrari eta eraldatzen ari den landa-mundu horretan emakumeek jokatzen duten paperari buruz hitz eginez bere pertsonaia nagusiaren bitartez, hau da, familia disfuntzional batean hazten den emakume gazte bat, tradizioaren pisu itogarriari eta berak lurrarekiko duen maitasunari aurka eginez aurrerantz egin behar duena.

Sunset_Song_Filmearen_argazkia_8109

Agyness Deyn aktoreak ezinhobeto antzezten du Terence Davisek zuzendatutako "Sunset Song" filmean izen bereko eskoziar literatur lan klasikoaren protagonistaren rola.

Lan horretan Agyness Deyn aktorea nabarmendu zen, protagonistak bere existentzia atsekabean zehar egiten duen borroka eta jasaten duen eraldakuntza maisutasunez irudikatzen baitu. Zoritxarrez, bere interpretazio zoragarria eta fotografia bikaina ez ziren nahikoak izan palmaresean aukera handiagoak izatea eragotzi zioten ahultasun narratiboari eta gehiegikeria melodramatiko puntual batzuei aurre egiteko. Beste batzuek, ordea, hainbeste merezimendurik gabe, saria lortu zuten.

Terence Davies, director de la epopeya escocesa Sunset Song, junto al protagonisa masculino Kevin Guthrie.

Terence Davies, Sunset Song izeneko landa-epopeia eskoziarraren zuzendaria, Kevin Guthrie aktore protagonistarekin. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Bitartean, lehiaketatik kanpo, Álex de la Iglesia eta bere troupe osoa etorri ziren Raphael buru zutela, Mi Gran Noche aurkezteko, hau da, beste modu batean esanda, Alex gordin-gordina: ausarta, gehiegizkoa, dibertigarria, kostunbrista eta groteskoa. Iskanbila neurrigabea eta beharbada azkarregia, urtezaharreko telebista-programen fartsa erreferentzia-puntutzat hartuz jendea entretenitzen duen filma, oso estilo pertsonala, beti adimentsua, garratza eta ironikoa erabiliz, txantxez lepo eginda dagoena.

Mi gran Noche_1719

Mi gran Noche filmeko taldekide guztiak: Santiago Segura, Hugo Silva, Carolina Bang, Alex de la Iglesia, Raphael, Carmen Machi, Carlos Areces, Blanca Suárez, Terele Pávez, Jaime Ordóñez eta Mario Casas. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Eta Asier Altunaren eskutik hainbeste espero zen Amama iritsi zen, atal ofizialean parte hartu duen euskarazko bigarren filma, Loreak filmaren arrasto arrakastatsuari jarraituz, izan ere, Espainiako Akademiak Oscar Sarien 88. ediziorako izangai gisa berretsi baitu Loreak. Egia esan, filma ikusi ondoren geratu zitzaidan kutsua galdutako aukera batena izan zen, landa-munduaren eta hiri-munduaren arteko betidaniko gatazkari aurre egiteko proposatzen zuen tratamendua, sinbolismoaren, eduki artistikoaren eta nolabaiteko ikuspegi surrealaren bitartez landua, benetan berritzailea iruditzen zitzaidalako.

Amama__Filmearen_argazkia_9003

Gai unibertsal bat baliatzen du, hau da, landa-munduaren hondoratzea, lurraren legeei eta agintarietako batzuk harekin erlazionatzen diren tiraniari lotuta, lekukoa erabat produktibista den gizarteari uzten diona, beharbada askeagoa baina bizia ematen digun naturaren taupadatik urrun, bere bakartze desarrollistan murgilduta, eta zuzendari bergararrak, horren guztiaren gainean, begirada bikaina eskaintzen dio mundu zaharra mundu berri eraldatzeko prozesu atzeraezin horri.

Lan eskerga da Altunarena, barnean daraman mundu pertsonal hori guztia askatzeko lana, eta horren adibide gisa esan daiteke uneren batean bere nahia handinahi bihurtzeko zorian dagoela. Isilaldi sakon eta ederrez eta gure baserriaren imajinarioa iradokitzen eta gogorarazten duten koadroez beteta, Amamak biluzik uzten du zordun eta biktima gaituen mundu baten matrize emozionala.

Bereziki hunkigarria eta txalogarria da metamorfosi horren metafora gisa sortzen den eta bi mundu antagonikoren artean ulermen-zubi gisa proposatzen den elementu artistikoa, zinta borobiltzen laguntzen duena egiaz betetako nolabaiteko konmozioa bazter utzi gabe.

Pena da bidean hainbeste afektazio, beharrezkoak ez diren hainbeste xurikeria, gehiegi azpimarratzen direnez nahasi egiten diren sinbolismoak eta errepikapen nekagarriak daudela, ez dutelako ezer berririk ekartzen eta zuzeneko bidetik behin eta berriz desbideratzen gaituztelako.

Nolanahi ere, oso proposamen zintzoa eta oso ondo interpretatua da, zeresan handia eman zuena eta emango duena eta, gutxienez ere etxean, gustukoa izango dena eta oraindik ere beren ADN emozionalean ia erabat desagertuta dagoen mundu baten arrastoak daramatzatenak bereziki hunkituko dituena.

Amama_2875

Klara Badiola, Amparo Badiola, Iraia Elias eta Nagore Aranburu protagonistak dira Asier Altunak zuzendutako Amama filmean. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Eta beste hizkuntza minorizatu batean, islandieran hain zuzen ere, drama sarkor eta hunkigarri bat iritsi zitzaigun, erabat harrapatuta eta zur eta lur utzi gintuena, ez hainbeste jorratzen duen gaiarengatik, hots, nerabezaroaren hondoratzea eta bakardadea, hautsita dagoen familia batean eta alkoholismoaren eta indarkeriaren mende dagoen gizarte batean, baizik eta bere narratiba poetiko bikaina eta ñabardura-aberastasuna erabiltzen dituelako pertsonaiaren egonezin existentzialarekin erabat identifikatzeko bitarteko gisa.

Sparrows_Filmearen_argazkia_7924

Rúnar Rúnarssonek Europako iparraldeko dotorezia bereizgarriarekin zuzendua, Sparrows-ek Islandiako argi magikoaren gorabeheren mende dagoen etsaitasunezko unibertso basati horretan poliki baina erremediorik gabe murgiltzen gaitu, eta ezkutuan bada ere kolpe ikaragarria jotzen digu sabelean, errealitateak zenbaitetan interpretazio adeitsuak egiteko aukerarik ematen ez duela gogorarazteko. Izan ere, tolesgabetasunetik helduarora eramaten gaituen ibilbidea askotan benetan basatia baita.

Rakel Björk, Atli Óskar Fjalarsson y Ingvar Eggert

Rakel Björk, Atli Óskar Fjalarsson eta Ingvar Eggert protagonista nagusiak dira film onenaren Urrezko Maskorra lortu zuen Sparrows filmean. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus.

Askorentzat nabarmendu ez bazen ere, azkenean, merezimenduz gainera, film onenaren Urrezko Maskorra lortu zuen kritikaren zati baten harridurarako, ez baitzioten jaramonik egin.

Moira (Signis Saria), Levan Tutberidze-ren eskutik georgieraz iritsi zitzaigun proposamenak, itxura ona bazuen ere ez zuen bere pertsonaiak eskaintzen zituen aukeretan sakondu, eta azkenean dena oso aurreikusgarria izan zen eta ez zuen ikuslea harrituta uzteko aukerarik izan. Hala eta guztiz ere, gizarte georgiarraren errealitate latza azaltzen duten irudien plastikarekin asmatzen du, bertako mafien estortsio basatiei aurre eginez bizirauteko borrokak markatutako gizartea baita.

Moira_Filmearen_argazkia_8758

High Rise filmak, Ben Wheatley-ren zuzendaritzapean, ausardiaz eta errespetuz berrinterpretatzen du "Rascacielos", zientzia fikzioaren Bolada Berriaren funtsezko figura den J.G. Ballard-ek 1975ean idatzitako nobela liluragarria. Oinarritzat hartzen duen nobelan gertatzen den bezala, filmak alegia distopiko surreal bat aurkezten du, tirania teknologikoaren emaitza den alienaziorik handienarekin nahastuta. Etxe-orratz handia, estatus sozial eta ekonomikoaren indarrez konpartimentuetan banatuta dagoen gizartearen alegoria bat izan nahi duena, eraikin handi horretan bizi diren klase desberdinen arteko borroka-eremu itzela da.

Ruin-Building-thumb-630xauto-41546

Azken batean, Hig Rise neurrigabekeria frenetiko bikaina da, gure egungo gizartearen satira basatia eta groteskoa egiten duena, baina beharbada filmak berak ere amore ematen du eta eraikinean azkenean nagusitzen den desordenaz eta anarkiaz kutsatzen da.

Sienna Miller&Tom Hiddleston&Luke Evans

Tom Hiddleston Sienna Miller eta Luke Evans, luxuzko hirukotea High Rise filmean, gure gizarte teknologikoa zorrotz kritikatzen duen eromenezko distopia. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Federico Veiroj uruguaitarraren El Apóstata filmari buruzko iritziak askotarikoak izan ziren, baina Kritikaren Fipresci Sariaz gain Epaimahaiaren aipamen berezi bat ere lortu zuen.

El_Apóstata___Filmearen_argazkia_8523

Álvaro Ogallaren benetako historian oinarritzen da, eta gainera hark interpretatzen du pertsonaia; fedeari uko egiteko uste sendoa aprobetxatzen du filmak, inposatuta datorkigunaren aurka egiteko modu gisa, beharbada modu zentzugabea eta hutsala den arren. Azkenean, pertsonaiak Elizarekiko edozein lotura desegiteko ahalegin epikoan erakusten duen ausardia anekdota hutsa da, nahasmenaren ondorio den fantasia-zurrunbilo batean sartuta dagoen gizaki heldugabe batek lokarriak hausteko nahia islatzen duena, eta ikuslea bera ere lekuz kanpo uztea lortzen dute, ez baitaki zer ari den ikusten.

El Apóstata filmeko taldekide nagusiak: Juan Calot, Marta Larralde, Álvaro Ogalla, Bárbara Lennie eta zuzendaria Federico Veiroj. Argazkia: Kris Jaén klaketa.eus

El Rey de la Habana filmak, Balearretako errealizadore Agusti Villarongak egindako Pedro Juan Gutiérrez nobelista kubatarraren jatorrizko testuaren egokitzapen zehatzak, azken horrek proiektuan parte hartu zuelarik, ez zuen ikusleen adostasuna lortu.

El_rey_de_La_Habana__Filmearen_argazkia_7812

Filma oso muturrekoa, bitalista eta gordina da, eta Aldi Bereziko Kuba deitutakora eramaten gaitu, bloke sobietarraren erorketak eta Estatu Batuen enbargoa gogortzeak ekarritako eskasiak eraginda dagoena, non gazteak eta klase sozial baxuenak miseriak eta ezegonkortasunak eragindako bizimodua izatera bultzatu zituzten.

Agusti Villarongak, oinarri duen testuari zehazki jarraituz, ez du deus ere ezkutatzen behartsuen unibertsoan printzipio moralentzako tarte txikia dagoela eta gauza guztien gainetik dagoen lehentasuna biziraupena dela eta ihes egiteko bideak bereziki instintiboak eta primarioak direla adierazteko garaian.

Zeregin horretan bikain dihardu osorik kubatarrez osatuta dagoen aktore-taldeak, eta benetan arriskutsua den interpretazioa eginez Yordanka Ariosa nabarmentzen da, emakume aktore onenaren Zilarrezko Maskorra lortu zuena Magda izeneko pertsonaia interpretatuz, hau da, bere gorputza gozagarri eta aldi berean bizirauteko iturri bihurtzen duen eta ahal duen moduan bizirik dirauen emakumea.

Yordanka Ariosa con una interpretación al límite en El Rey de La Havana se hizo merecedora a la Concha de Plata a la Mejor Actriz. Foto Kris Jaén para klaketa.eus

Yordanka Ariosak El Rey de La Habana filmean egindako izugarrizko antzezpen ausart bati esker emakume aktore onenaren Zilarrezko Maskorra lortu zuen, ondo merezita. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Donostian bere nazioarteko estreinaldia egin ondoren, eta kontuan izanik filmazioa Dominikar Errepublikan egin zela agintari kubatarrek ez zutelako baimenik eman La Habanan filmatzeko, orain Kuban estreinatzeko aukerei buruzko zalantza sortu da.

Bestalde, Joachim Lafosse zuzendari belgikarrak Les Chevaliers Blancs filmean egin zigun proposamen kezkagarriak bereziki erakarri ninduen, baina ez zegoen Zuzendaritza Onenaren Zilarrezko Maskorra lortzeko nire izangaien zerrendan, halaxe izan bazen ere.

Joachim Lafosse&Louise Bourgoin

Joachim Lafosse zuzendari belgiarra Louise Bourgoin aktorearekin batera etorri zen Donostiara Les chevaliers blancs filma aurkeztera, injerentzia-eskubideaz eta asmo onen politikez gogoeta egiteko proposatzen digun lana. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Altruismoz mozorrotutako eta posizio ekonomiko pribilegiatu batean babestutako mendebaldeko nartzisismoaren logikak hainbat zirkunstantzia posible bihurtzen ditu, adibidez «El Arca de Zoe» gobernuz kanpoko erakundeak Txaden adopzio klandestinoak egiteko ahaleginak sortu zuen eskandalua.

Joachim Lafosse-ek ez ditu 2007ko gertakariak berreraiki edo dokumentatu nahi, baina gertakari hori oinarritzat hartzen du fikzio benetan ilustratiboa eta dinamikoa sortzeko, injerentzia-eskubidearen mugei buruzko hausnarketa egiteko dilemaren aurrean kokatzen gaituena. Edonola ere, gertatutakoa ikusita argi geratzen da asmo onek ez dutela edozein helburu justifikatzen, eta emozioei jarraiki jarduteak nahi ez diren ondorioak ekarri ohi dituela.

Les_Chevaliers_Blancs_-_The_White_Knights_Filmearen_argazkia_8398

Beharbada Julianne Moore bertaratuko zenaren itxaropenez, Zinemaldiak Freeheld hautatu zuen, Peter Sollett-ek zuzendutako film testimonial zuzena baina topikoa, Laurel Hester-en benetako historian oinarritzen dena, hau da, polizia-agente bat, gaixotasun terminal bat zuena, eta bere pentsioaren onurak bere bikoteak, Ellen Page-ek interpretatzen duen pertsonaiak, jaso ahal izateko borroka egin zuena.

Freeheld_Filmearen_argazkia_8866

Oso ondo interpretatuta dago, baina bi protagonisten artean ez dago kimika handirik, eta drama behin betiko desegiten da erromantze pertsonalaren eta lagunarteko dramaren esparrua bazter uzten duenean eta sentsazionalismoak markatutako aldarrikapen politiko bihurtzen denean.

Ellen Page en la rueda de prensa

Ellen Page aktorea Freeheld filmaren prentsaurrekoan. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Liu Hao-k zuzendutako Xiang bei fang/ Back to the North filmak proposatzen digun ondorengo bakarra galdu duten familia txinatarrei buruzko begiradak sentipen eta atmosfera sarkorrak oparitzen dizkigu zuri-beltzean egindako fotografia artistiko oso zainduari esker, baina narratiboki huts egiten du, norbere buruaren inguruan birak eginez behin eta berriz. Esan genezake zuzendariak bere pertsonaiei begiratzeko darabilen giro leun, lasai eta naturalak, haiengan emoziorik barrukoenak bilatzeko, bere zereginean asmatzen duela baina ez duela gidoiaren babesik lortzen, sendotasunik gabeko gidoia suertatzen baita.

Back To The North_4858

Su Yihuan eta Luo Xiaoyi ama eta alaba dira Back To the North filmean, errepikapenetan galdetzen den film ederra eta minbera. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Atal ofizialean lehiaketa Phillippe Lesafe zuzendariaren Les Démons filmarekin amaitu zen, zinean gehiegi ikertu ez den gai bati, hau da, haurren beldurrei buruzko kontakizun inpresionista eta misteriotsua eginez.

Zatitua baina jarraitutasun ona zuena sekuentzia-planoak asko erabiltzeari esker, Phillippe Lesafe-k benetako gertakariak eta beldurrek eta gogorapenek iradokitako sentipenak konbinatzen ditu mundu iluna eta ez-perfektua sortzeko, non pertsona bakoitzak bere deabruen aurka borrokatzen duen.

Protagonistas de Les Demons de Philippe Lesage

Umeen beldurrak jorratzen dituen Les Demons film artegagarriaren protagonistak alfonbra gorrian. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Atal ofizialean baina lehiaketatik kanpo, Rufus Norris-ek zuzendutako London Road filmak itxi zuen Zinemaldia; izen bereko musikal ospetsuaren ohiz kanpoko egokitzapen zinematografiko abestua, edo hobe esanda errezitatua, da.

London_Road_Filmearen_argazkia_8331

London Road-ek 2006an Suffolk astindu zuten gertakariak dokumentatzen ditu, Ipswich-eko landa-udalerri lasai hori informazio-aktualitatearen epizentro bihurtu baitzen eskuz itotako bost prostitutaren gorpuak aurkitu zituztenean. Dokumental musikalak auzo horretan prostituzioari eta drogazaletasunari lotuta garatzen ziren jardueren berri askotan eman zuten biztanleei ematen die ahotsa.

Azken emaitza obra arraroa, kezkagarria eta politikoki desegokia da, gizarte britainiarraren hainbat egia ilun eta aurreiritzi agerian uzten dituena. Edonola ere, istorioak kontatzeko modu berriak proposatzeko ahalegin interesgarria da, baina egia esan hainbat unetan errepikakorra eta nekagarria iruditu zitzaidan.

London Road_002

Zorionez, atal ofizialetik kanpo une gogoangarriak gozatzeko aukera izan genuen. Jafar Panahi-ren Taxi Teheran irudimen kreatiboa osoa da; zine- eta bizitza-ikasbidea. Kore-eda humanitate-kontakizunen maisu handiaren azken lanaren narratiba baltsamikoaz ere gozatu genuen. Izan ere, The Little Girl benetan da zoragarria. Woddy Allen berak ere, zenbaitek behin eta berriz maila txikiko film deitzen dituzten horietan, bere asmamen handia erakusten jarraitzen du, eta Irrational Man filmarekin berriro frogatu du.

Eta horrezaz guztiaz gain beste hainbat kontu esan gabe utzi behar ditugu. Esandakoa, aldiz, Zinemaldiaren edizio gorabeheratsu honek zer eman duen gainetik jakiteko baliagarria izango zaizuelako esperoan gaude.

Emily Watson_5045

Emily Watson, Donostia Sariduna aurtengo edizioan, adeitsu eta gehiegi nabarmendu gabe azaldu zen uneoro. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

19Dec/140

“VALLEY UPRISING” filma nagusitu da Mendi Zinemaldian eta Film Onenaren Urrezko Eguzkilorea eskuratu du

valley_uprising_sender_films_warner_braun_peq_O

Valley Uprising  (Matxinada Ibarrean) filmak, bost hamarkadatan Kaliforniako Yosemite ibarreko hormetan eskaladaren historia bizia idatzi duten eskalatzaile iraultzaile eta buhameen bizimodua eta ekarria irudi bidez josten duen kontakizunak irabazi du film onenaren Urrezko Eguzkilorea MENDI FILM FESTIVAL zinemaldiaren 7. edizioan. Epaimahaiak eta ikus-entzuleek bat egin dute aurtengoan, astean zehar filmak ikustera bertaratu direnek ere Yosemiteko eskalatzaile hezigaitzen filma aukeratu baitute zinemaldiko film onena.

Nazioarteko epaimahaiak jakinarazi berri du jaialdiaren palmaresa, eta sariak gaur arratsaldean banatu dira Bilbon, 19:30ean BBK salan. Ekitaldiaren ondoren, Clint Eastwoodek zuzendu eta antzeztutako The Eiger Sanction filma proiektatu da, MENDI FILM FESTIVAL zinemaldiaren zazpigarren edizioko afixaren pelikula protagonista, filmatu zela 40 urte bete diren honetan. Film irabazleak bihar, larunbata, egun osoz proiektatuko dira BBK salan, etenik gabeko lau saiotan: 12:00etan, 15:00etan, 17:15ean eta 19:30ean.

AEBetako ekoizpena da Valley Uprising, Nick Rosenek eta Peter Mortimerrek zazpi urtez landua eta zuzendua, Yosemiten bost hamarkadaz jardun duten hainbat eskalatzaile belaunaldiren erretratua, “haien bizimodu buhamea, autoritatearekin zituzten liskarrak, horma handi haien lehen eskalada aitzindariak…” irudi bidez josten dituen kontakizun bizia. Epaimahaiaren iritziz, “film berezia da, oso modu bizian kontatua; maisutasunez nahasten ditu artxiboko irudiak, grafikoak eta elkarrizketak , gai serioak aztertzen ditu eta, aldi berean, oso dibertigarria da, gomendagarria ikus-entzule guztientzat, eskalatzaileentzat nahiz kaleko jendearentzat.

Patricia Ayala kolonbiarrak lortu du Zilarrezko Eguzkilorea Don Ca filmaren eskutik. Kolonbiako oihaneko herrixka galdu batean irakaskuntzan jarduteko den-dena utzi zuen gizonezkoaren erretratua egiten du pelikulak. Epaimahaiaren iritziz, “pelikula sakona da, harrapatzen zaituena eta oso modu ederrean landua, istorio konplexua irudimen handiz kontatua, argazki sotilez ehundua eta modu bikainean zuzendua.

Don Ca

Drawn filmak ere bi garaikur lortu ditu: gidoi onenaren Zilarrezko Eguzkilorea eta alpinismoaren balio sozialak hobekien babesten eta transmititzen dituen filmaren sari berria, WOP Fundazioak emana. Pelikulak Jeremy Collins eskalatzaile eta artistaren bi diziplina horiek uztartzen ditu, eta film bakarra izan da bi sari lortzen. Lehen saria dela eta, nazioarteko epaimahaiak “eskalatzaile baten bizimoduaren alderdi ugariak ondo azaltzen dituen kontakizun berritzailea” dela azpimarratu du.

drawn

WOP Saria erabaki duten epaimahaikideek, berriz, filmaren balio hauek azpimarratu dituzte: “oztopoak gainditzeko ahalegina, ez etsitzea, talde-lana, sokakideen arteko leialtasuna, baikortasuna aldaketarako motor gisa, alpinismoarekiko konpromisoa eta, aldi berean, jarduera hori familiarekin uztartzeko konpromisoa, eta bizi-grina”. Javier Aldazabalek (Basque Teameko gerentea), Oscar Gogorzak (alpinista eta kazetari espezializatua) eta Mikel Renteriak (WOP Fundazioaren presidentea) osatu dute sari horren epaimahaia.

Epaimahaiak beste film hauek ere saritu ditu: argazki onena ( Quest for Inspiration), film labur onena (Duct Tape Surfing), mendiko film onena (Sati), eskaladako film onena (Defaid a Dringo), kiroletako eta abenturazko film onena (Wainwright Record Attempt) eta mendiko kulturari buruzko film onena (Sobre la Marxa), epaimahaiaren saria (Metamorphosen) eta ohorezko aipamena (Caminos de Agua).

Hona hemen sari guztiak eta Epaimahaiaren balorazioak:

  • Film onenaren Urrezko Eguzkilorea eta 6.000 euro / Ikus-entzuleen Eguzkilore Saria: Valley Uprising (AEB, 2014), Nick Rosenek eta Peter Mortimerrek zuzendua

Valley Uprising” Yosemiteko eskaladaren historia ehundu duten eskalatzaile hezigaitzen kontakizuna da, oso modu bizian josia eta artxiboko irudiak, grafikoak eta historia horren protagonista izan diren eskalatzaileei eginiko elkarrizketak maisutasunez nahasten dituena. Eskaladaren historia jasotzeaz batera, alderdi oso serioak ere jorratzen ditu, besteak beste garaiko pentsamolde politikoak eta sozialak, baina, aldi berean, oso film entretenigarria da, hasieratik bukaerara. Pelikula berezia eta bakarra da, ikus-entzule guztientzako modukoa, eskalatzaileentzako nahiz kaleko jendearentzako egokia.

valley uprising_001

  • Zuzendari onenaren Zilarrezko Eguzkilorea eta 3.000 euro: Don Ca (Kolonbia, 2013), Patricia Ayalak zuzendua

Sakona, liluragarria eta oso modu ederrean landua, “Don Ca” gizon baten eta bizitzeko aukeratu duen jendartearen erretratu intimoa da. Sormen eta irudimen handiz kontatuta dago Don Camiloren bizitza konplexua, argazki finez ehundua eta modu bikainean zuzendua. Filmak, pixkanaka hartzen du indar, tentsioa eta ezustea sortzen duten elementuen bidez, eta, bizitzak berak bezala, erantzunak baino gehiago galderak sortzen ditu ikus-entzuleen artean.

Don Ca 2

  • Argazki onenaren Zilarrezko Eguzkilorea eta 2.000 euro: Quest for Inspiration (Frantzia, 2012), Mathieu Le Layk zuzendua

Naturaren berezko edertasunaren inguruko hausnarketa da pelikula, eta argazkilari batek edertasun hori adierazteko eta interpretatzeko egiten duen bilaketaren eta ahaleginaren kontakizuna. Iduri du bere irudiak direla Alexandre Deschaumes protagonista biziarazten dutenak, argazki urragarriak eta poetikoak, natura basatiaren aldeko gorazarre egiazkoak, argazkigintza bera bezala.

quest for inspiration

  • Gidoi onenaren Zilarrezko Eguzkilorea eta 2.000 euro: Drawn (AEB, 2014), Jeremy Collinsek zuzendua

Abentura, adiskidetasuna eta familia uztartzen dituen lan zintzoa da Drawn, oso modu originalean kontatua. Zinemagintzako irudiak eta elementu grafikoak nahasten ditu, erritmo arin eta bizi-biziko gidoia lokarri duela, eta berehala katigatzen du ikus-entzulea. Eskalatzaile baten alderdi ugariak azaltzen ditu, eta mahai gainean jartzen ditu elkartzen gaituzten lokarriei buruzko gai unibertsalak.

drawn_001

  • Film labur onenaren Zilarrezko Eguzkilorea eta 1.000 euro: Duct Tape Surfing (Australia, 2013), Mark Tipplek zuzendua

Duct Tape Surfing filmaren sortzaileek pertsona kementsu eta handi bat aurkitu dute, eta partekatzeko istorio zoragarri bat. Bost minutu eskasetan, istorio oso bat kontatzen du filmak eta mezu indartsu eta itxaropentsua transmititzen du.

Duct-tape-surfing-2-wide-shot

  • Epaimahaiaren Zilarrezko Eguzkilore saria eta 1.000 euro: Metamorphosen (Alemania, 2014), Sebastian Mezek zuzendua

Harri eta zur uzten duen argazki-zuzendaritzaren bidez landua, Metamorphosen filmak duela urte asko Errusiako Mayak herrian gertatutako hondamendi nuklearraren berri ematen du eta egundaino haren ondorioak jasaten dituen herritarren lekukotzak biltzen ditu. Filmaren sortzaileak adore handia erakusten du, bere ikuspegi artistikoari jarraitzeko kemena, ezertan amore eman gabe. Errespetu handiz hartzen ditu protagonistak, eta aukera ematen die ikus-entzuleei paisaia eder bezain pozoitu hartan nola edo hala bizirauten duten pertsonen bizimoduaren gogortasunaz jabetzeko.

metamorphosen_02

Mendiko film onenaren Zilarrezko Eguzkilorea: Sati (Polonia, 2013), Bartlomiej Swiderskik zuzendua

Saminaren eta nahigabearen kontakizun latz eta zintzoa da Sati, goi-mendiak izan ditzakeen ondorio gogorrenak agerian uzten dituen lekukotza gordina. Filmak, Piotr Morawski alpinista poloniar zenduaren irudia gogoratzen du, batetik, eta alargunaren ikuspegi urragarria islatzen du, bestetik, modu zintzo eta hunkigarrian: heriotzaren ondorengo nahigabea, elkarrekin partekatutako bizimoduari buruzko gogoetak, etorkizunaren aurreko beldur eta esperantzak… Egitura soila da, indar handikoa eta intimoa, eta horrek aukera ematen du filmaren gai nagusiaz hausnartzeko: mendizaletasunaz eta jarduera horren berezko arriskuez, hain zuzen.

Olga-Morawska--zona-himalaisty-Piotra-Morawskiego-

  • Mendiko film onenaren Zilarrezko Eguzkilorea: Defaid a Dringo (Erresuma Batua, 2013), Alun Hughesek zuzendua

Gazte indartsu batek harkaitz eskaladaren aldeko hautua egingo du eta bide horri helduko dio bere bizitzan. Hori da filmaren ardatza. Narrazioak, modu zintzo eta intimoan, aukera ematen dio ikus-entzuleari eskalatzaile indartsu horren familia eta auzunea ezagutzeko, eta paisaiarekin eta inguruko animaliekin zer-nolako harremana duen ohartzeko. Liluragarria eta gozoa, filmak indar handiko mezua gorpuzten du, norberari leial izateari buruz.

defaid

  • Kirol eta Abenturazko film onenaren Zilarrezko Eguzkilorea: Wainwright Record Attempt (Erresuma Batua, 2014), Alaister Leek zuzendua

Film honen protagonista atseginak ez du, itxuraz, ohiko abenturazalearen jite eta ahalmenik, baina usteak ustel, berebiziko erronka bati helduko dio bere bizilekutik hurbil. Bikaina, adorea pizten duen horietakoa, kemenari eta baloreari buruzko istorioa da honako hau, bai eta inguruko adiskide eta komunitate oso baten indarrari buruzkoa ere.

Wainwright-Record-Attempt-2

  • Naturari eta Mendiko kulturari buruzko film onenaren Zilarrezko Eguzkilorea: Sobre la Marxa (Espainia, 2014), Jordi Morató Pujolek zuzendua

Bidaia dela garrantzitsua eta ez jomuga azpimarratzera datorren kontakizun klasikoa da pelikula hau. Asko dira filmaren ikasgaiak: bizitzaren iragankortasuna, asmo bat bertan behera uztearen eta inoiz amore ez ematearen arteko oreka, edo bazterrean bizitzearen duintasuna eta harrotasuna, besteak beste. Haize kontra, norberaren ikuspegi artistikoari irmo eusteko ahaleginari buruzko istorioa da, oroz gain.

Jordi-Morató-Sobre-la-marxa

  • Epaimahaiaren ohorezko aipamena eta diploma: Caminos de Agua (Euskal Herria, 2014), Mikel Sarasolak zuzendua

Freskoa, dibertigarria eta entretenigarria, hiru gazteren egiazko abentura sentimendua eta natura basatia esploratzearen zirrara islatzen ditu film honek.

caminos_patagonia_salto_chico_G

  • Alpinismoaren balio sozialak hobekien babestu eta transmititzen dituen filmaren WOP Fundazioa saria: Drawn (AEB, 2014), Jeremy Collinsek zuzendua

Alpinismoaren balio sozialak hobekien babestu eta transmititzen dituen filmaren WOP Fundazioa Saria” erabaki duten epaimahaikideek, Javier Aldazabal Basque Teameko gerenteak, Oscar Gogorza alpinista eta kazetari espezializatuak eta Mikel Renteria WOP Fundazioaren presidenteak, filmaren balio hauek azpimarratu dituzte, saria “Drawn” filmari emateko: oztopoak gainditzeko ahalegina, ez etsitzea, talde-lana, sokakideen arteko leialtasuna, baikortasuna aldaketarako motor gisa, alpinismoarekiko konpromisoa eta, aldi berean, jarduera hori familiarekin uztartzeko konpromisoa, eta filmak islatzen duen bizi-grina.

Hauek izan dira BILBAO MENDI FILM FESTIVAL Mendi eta Abenturazko Zinema Jaialdiaren 7. edizioko epaimahaikideak:

  • Rebecca Martin (AEB): National Geographiceko Espedizio kontseiluaren Zuzendari Exekutiboa.

  • Maria Coffey (Erresuma Batua): idazlea, argazkilaria, trekking eta kayak gidaria eta abenturazalea.

  • Marianne Chapuisat (Suitza): alpinista eta irakaslea, munduko lehen emakumea 8.000 metroko mendi bat neguan igotzen.

  • Fernando Velázquez (Euskal Herria): orkestra-zuzendaria eta zinema eta telebistarako hainbat soinu-bandaren konpositorea, bi aldiz Goya sarietarako izendatua.

  • Egoi Markaida (Euskal Herria): Kameralaria, gidoilaria, editorea eta zinema eta telebistako zuzendaria.

24Nov/140

Cortada, XVIII Film laburren Lehiaketa azaroaren 24tik 28a arte Gasteizen

Cortada

CORTADA ekimena badator, berriz ere, urteroko hitzordura, formatu txikiko estatuko zinema onenarekin. Aurten gainera badago zer ospatu. Zinemaldiak 18 urte beteko ditu eta, hortaz, adin nagusikoa izango da. Zinema ona proiektatzea da ospatzeko modu onena, hain zuzen ere sorpresaz betetako aste bizi-bizi batean.

Izan ere, 528 film labur jaso ditu antolakuntzak, azken edizioan baino 27 gehiago, eta aurten ere hautapen-epaimahaiak lan gogorra egin behar izan du Gasteizen ikusiko diren filmak aukeratzeko. Izan ere, 71 lan baino ez dira pasa lehiaketa-aldira, ikusleek eta lehiaketako epaimahaiak baloratzeko.

Lehiaketako ohiko sail finkatuez gain (FIKZIOA, ANIMAZIOA, DOKUMENTALA, GUREAK eta HEMENGOAK), aurten, berrikuntza gisa, unibertsitate ikasleek egindako film laburretarako erakusleiho berri bat ere izango dugu, bi azpisailetan banatuta: batetik, UNILABUR, edozein unibertsitatetan matrikulatutako estatuko film laburren egileentzako saila; bestetik, UPV/EHUko zinemagileak sustatzeko helburua duen EHULABUR Saila. Jaialdia UPV/EHUk antolatzen du, Arabako Campuseko Errektoreordetzaren bitartez.

Itxierako ekitaldi gisa FREAKY POWER GAUA ospatuko da, aurten ere sariketa modu informalean bukatzeko; euskal zinemari eskainitako saio bat ere izango da, ostegunean, azaroaren 27an, hain zuzen ere.

Beste berrikuntzetako bat egoitzei dagokie. Lehiaketak hiriko hainbat kulturagunetan egon nahi du. Lehen aldiz, FIKZIOA eta GUREAK sailak eta itxiera ekitaldia VITAL FUNDAZIOAREN ARETOAN egingo dira (Dendaraba Zentroa); UNILABUR eta EHULABUR sailetako lanak, berriz, UPV/EHUko IUEko ekitaldi aretoan izango dira ikusgai.

Azkenik, HEMENGOAK eta ANIMAZIO sailek ARTIUMeko auditoriuma hartuko dute berriz ere, eta Montehermosoko Ortuño Aretoa DOKUMENTALAK sailaz arduratuko da.

Gure lagun ALEX ANGULO aktore bikaina ez dute ahaztuko Cortadaren arduradunek; bere ibilbide osoan zehar hainbat film laburretan hartu zuen parte, eta ekimen hau berari eskainiko zaio, ahal bezain modu xumean: bere azken lanetako bat proiektatuko dugu, Namnala, eta Sail Ofizialean lehiatuko da.

Programa osoa: cortada2014

Iturria: http://www.festivalcortada.com

13Oct/140

The Salt of the Earth, dokumental ederra eta ikaragarria

The Salt of the Earth dokumentalaren fotograma, Juliano Ribeiro Salgado eta Win Wenders-ek zuzendutakoa

The Salt of the Earth dokumentalaren fotograma, Juliano Ribeiro Salgadok eta Win Wenders-ek zuzendutakoa

Zinemaldiaren 62. edizio honetako filmik zirraragarrienetako bat (asko ere ez dira izan) The Salt of the Earth (Lurraren gatza) izan da, Juliano Ribeiro Salgadok bere aitaren (hots, Sebastião Salgado (1944-) argazkilari brasildar bikainaren) obran oinarrituta egin duen dokumental kezkagarri, ikaragarri eta, aldi berean, ederra. Juliano Ribeirok Wim Wenders zuzendari alemaniarrarekin batera zuzendu du dokumentala (besteak beste Pina, Paris, Texas eta Buena Vista Social Club film sarituen errealizadorearekin, alegia).

Izan ere, argazkilari brasildarrak Serra Peladako (Brasil) urre-meatzean egindako argazki bat ikusi zuenean piztu zitzaion Salgadoren obrarekiko interesa zuzendari alemaniarrari. Argazki horretan, atari zabaleko meatze horretan minerala erauzteko horma erraldoiak eskalatzen dituzten milaka langile agertzen dira. Eta, hain zuzen ere, fotograma horrek ematen dio hasiera, era zirraragarrian gainera, istorio aparta horri.

The-Salt-of-the-Earth-3-e1400685371476

Sera Peladako urre meatzean (Brasil, 1986) Argazkia: Sebastiao Salgado

Eta ikusleek ere antzeko zerbait pentsatuko zuten, ikusleek filmik estimatuenari ematen dioten saria jaso baitzuen dokumentalak. Horrela, beraz, ikusleek berretsi egin dute filmak Cannesko Zinemaldiko “Un Certain Regard” sailean lortu zuen sari berezia.

The Salt of Earth ezohiko eta aparteko dokumentala da, gure garaiaren benetako lekukoa. Sebastião Salgado argazkilari brasildar ospetsuak bizitza osoan etengabe aldatzen ari den gizateriaren urratsen atzetik han eta hemen ibili ondoren izan zuen bizi-eraldaketa eta eraldaketa profesional sakonean oinarrituta egin da.

Intentsitate eta konpromiso handiko bizitza horrek gizatasunari buruzko gogoeta sakona egitera bultzatzen gaitu. Horretarako, argazkilari brasildarraren argazki sorta bikain bat baliatu du dokumentalak. Argazkiak oso adierazgarriak dira, eta Juliano semeak elkarrekin munduan zehar egindako bidaietan hartutako irudi dokumentalekin konbinatuta daude. Batez ere, argazkilariak 2004. urtean eta Genesis proiektuaren barruan naturaren eta gizateriaren aurpegi garbi-garbiaren bila egindako bidaietako irudiak dira. Horrela, beraz, Amazoniako bihotzean bizi diren zo’éak eta Irian Jayako (Papua Ginea Berria) yaliak ezagutzeko edota Zirkulu Artikoan dagoen Wrangel uharteko hartz eta mortsen arnasa garondoan sentitzeko aukera ematen digu dokumentalak.

Zo’é-tarrak Amazoinaren bihotz-bihotzean bizi dira isolatuta, hiri hurbilena 300 kilometrotara dutela

Zo’é-tarrak Amazoinaren bihotz-bihotzean bizi dira isolatuta, hiri hurbilena 300 kilometrotara dutela

Dokumentalak, nolanahi ere, bi istorio biltzen ditu batean. Izan ere, Sebastião Salgadoren bizitza gorabeheratsua, eta argazkilariaren eta Lélia Wanick bikotekide eta ezinbesteko laguntzailearen ibilbide artistikoa agertzen ditu aldi berean. Dokumentala, halaber, bere dentsitatea eta aberastasuna dela-eta, oso baliagarria da azken lau hamarkadetako gizateriaren leku eta errealitaterik adierazgarri eta esanguratsuenetako batzuk ezagutzeko: Sahel-eko gosetea, Ruandako genozidioa, Kuwaiteko petrolio-putzuen suntsipena eta abar.

Sebastião Salgado, Kuwait, 1991

Sebastião Salgado, Kuwait, 1991

Susan Sontag-ek “ederraren benetakotasunik eza” aipatzen zuen Salgadoren lanari buruz ari zenean, eta pobreziak –edo heriotzak– argazkilariarengan eta haren argazkiak ikusten dituztenengan ustezko lilura bat sorrarazten zuela adierazi nahi zuen. Nolanahi ere, zuzenak izan beharko genuke argazkilariaren testigantzarekin, ez baitzen argazkilari “voyeurra” izan; aitzitik, zuzen-zuzenean konprometitu zen argazkietako komunitateekin, eta aldi luzeak eman zituen haiekin bizitzen eta sufritzen.

Salgadoren argazkiek, zuri-beltzaren seriotasunarekin beti, iluntasunaren bihotzera eramaten gaituzte infernurako bidaia batean, eta Ruandako tragedia humanistikoa dute gogaitasun-puntu goren. Argazkilariaren min existentziala arintzeko era bakarra natura berriz aurkitzea (Genesis proiektuari jarraiki) eta Terra institutua sortzea izan da (eta, horren ondorioz, Brasilgo oihan atlantikoaren zati bat leheneratzeko konpromiso itzela hartzea).

Lelia eta Sebastiao Salgado. Aymores. Minas Gerais. Brasil. 2006ko urrian

Lelia eta Sebastiao Salgado. Aymores. Minas Gerais. Brasil. 2006ko urrian

Salgadok behin adierazi zuenez, “nire erakusketa batean sartzen den pertsona bakoitza irteten denean beste pertsona bat izatea nahi nuke”: Espero dezagun dokumental kezkagarri hau ikusi ondoren gure kontzientzian ere zerbait aldatzea.

12Oct/140

Donibane Lohitzuneko 1. Nazioarteko Film Zinemaldiaren palmaresa

Egia esan komunikabide handiak ez dira apenas erreparatzen zinemaldi txikietan nahiz eta balio handikoak izan eta, askotan, aukera paregabea eskaini askotan talentu berriak agerian jartzeko eta proposamen ausartak eta ezberdinak plazaratzeko.

Bertan egoteko aukerarik izan ez dugunez, gauza handirik ezin dugu esan Donibane Lohitzunen zuzendari gazteen zinemaldiari lekukoa hartu dion FESTIVAL INTERNATIONAL DU FILM DE SAINT-JEAN-DE-LUZ izenekoari buruz. Nolanahi ere,besterik ez bada ere, aipatu nahiko genituzke bertan saritutakoak erne ibiltzeko behintzat.

EPAIMAHAIAREN SARIAK

> Film labur onena
PRINCESSE, Marie-Sophie Chambon zuzendariarena (Si j’étais un arbreUn ange passe, Soubresaut,...)

Princesse, Chambonek zuzendutako film laburra

Princesse, Marie-Sophie Chambonek zuzendutako film laburra

Lois izena duen 7 urteko neskato baten istorio bat kontatzen digu. Loisek amets bat du: printzesa izan nahi du. Behin, bere aitak arropa-denda batetara eramaten du eta bertan Lois liluratuta geratzen da Mari Errauskin-en jantzi batekin. Baina barrura sartzen denean besteak bezalakoa ez dela konturatuko da.

> Aktore onena
Grégory Gadebois
LE DERNIER COUP DE MARTEAU, Alix Delaporte zuzendariarena (Frantzia)
2015eko martxoaren 11n izango da zine-aretoetan, Pyramide Films-ek banatuta

Le dernier coup de marteau filmak Victor-en istoria kontatzen digu. Victor-ek 14 urte ditu eta bere amarekin bizi da Camargan Frantziako hegoaldean.  Victor-ek ezer gutxi daki musika klasikoari buruz Montpellier-eko Opera Antzokira lehen aldiz doanean, ez eta bere aita,  Samuel Rovinski, bertan dagoela Mahler-en seigarren sinfonia jotzeko. Bapatean ezezagun bilakatu den etorkizunaren norabidea aldatu nahian, Victor itzalpetik ateratzea erabakitzen du eta azaldu zaion bide berrian bere onenak ematea erabakitzen du.

le dernier coup de marteau

Filma Romain Paul gazteak, Clotilde Hesmek yeta saritutako Grégory Gadebois,antzeztuta dago. Azken biok ezagunak dira mundu mailan Les revenants telesailean parte hartu izanagatik eta aurretik ere lan egin zuten Alix Delaporteren agindupean honen lehen filmean, L' amour de Tony. Izan ere, lan horregatik Cesar sari bana lortu zuten 2010. urtean.

Gainera filmean bi aktore espainiar ezagun azaltzen dira: Candela Peña eta Tristán Ulloa.

> Aktoresa onena
Jisca Kalvanda
MAX & LENNY, Fred Nicolas zuzendariarena (Frantzia)
2015. urtean estreinatuko da Shellac-ek banatuta

MAX & LENNY
Jisca Kalvanda aktorea Fres Nicolas-ek zuzendutako MAX & LENNY filmean

Filma Marsella hiri multikulturalean kokatzen da. Protagonista, Max (Jisca Kalvanda), Kongoko bere familiarekin legez kanpo bizi den nerabea alaia da. Lennyk Max ezagutzen du bere rap-a ezkutuan prestatzen ari dela. Rapa bere arimaren hizkuntza da eta rapa bera izango da bi neskak bat egingo dituena.

> Zuzendari onena
Yann Demange
'71 (Britaina Handia)
2014ko azaroaren 5ean zine-aretoetan, Ad Vitam-ek banatuta

"71 Ipar Irlandan girotutako film britainiarra da. Gregory Burkek idatzitako gidoiari jarraituz, 1971. urteko Belfasten izandako istiluetan soldadu britainiar batek bere unitatetik kanpo geratzerakoan bizi izandakoen berri ematen digu.

> Film onena
BEBE TIGRE, Cyprien Vial zuzendariarena (Frantzia)
2015eko lehen hiruhileakoan estreinatuko da Haut et Court-ek banatuta

bebe tigre

Gidoia zuzendariak berak egindakoa da Marie Amachoukeliren elkarlanean. Bertan Many azaltzen zaigu, 15 urteko mutila. Many Parisa heltzen da Indiatik lanaren bila gurasoei dirua bidali ahal izateko. Izan ere, hauek zorretan dabiltza semea Frantziare bidali ahal izateko. Frantzian sartzen lagundu dion pertsona, berriz, bazterrean uzten du gizarte zerbitzuetan. Bertan adingabeko atzerritartzat jotzen dute, harremanik gabekoa, eta beraz Frantzia estatuari dagokio mutilaren zaintza. Bi urteren buruan Many besteen moduko nerabea da. Sikh komunitatearekiko harremanak hautsi gabe ere Many gizarteratzen hasten da inori kalterik egin gabei. Gurasoei, aitzitik, ez die dirua bidaltzen ...

Bestaldetik, publikoaren saria Lyes Salem-ek zuzendutako L'Oranais izeneko film luzerako izan zen. 

lóranais

Film honek Algeriari buruzko erretratu historikoa egiten du Frantziaren aurkako gerratik hasi eta 80. hamarkadan amaituz. Horretarako lau lagunen bizitzaren bilakaera hartzen da ardatz. Denbora aurrera joan ahala lagunon norabideak eta iritziak aldatuz joango dira. Filmak batzuen eta besteen itxaropenei, ezbeharrei eta saldukeriei jarraituko die.

6Oct/140

Donibane Lohitzuneko 1. Nazioarteko Zinemaldia

"Festival International du Film de St Jean de Luz" zinemaldiaren lehen edizioaren afixa

Gaur, urriak 6, abian jarriko da "Cinéma le Sélect" zine-aretoetan Donibane Lohitzuneko I. Nazioarteko Zinemaldia, aurretik 18 ediziotan talentu berriak suspertu nahian aritu den Festival International des Jeunes Réalisateurs izenekoaren lekukoa hartuz.

Zinemaldi berriaren eta desagertutakoaren oinarriak oso antzekoak dira eta, beraz, aurreneko edizio honen filmen hautaketa "opera prima"k edo bigarren lanek osatuta dago.

Guztira 1o film luze eta 8 film labur izango dira lehian. Xavier Beauvois Epaimahaiko buru izango da eta epaimahaikideen artean Michelle Laroque aktoresa izango da.

Nolanahi ere lehiaz kanpo ere bi film izango dira zinemaldia irekitzeko eta amaiera emateko. Hasiera-ekitaldian, gaur, urriaren 6an, 20:30etan Xavier Beauvoisien La rançon de la gloire emango da eta zinemaldiari amaiera emango dion ekitaldian, datorren larunbatean, urriaren 11n, 20:30etan Jean-Paul Rouve-ren Les souvenirs filma proiektatuko da.

Lehian izango diren filmak honako hauek dira:

Film luzeen atalean

- Terre battue, Stéphane Demoustier-ena (Frantzia), astelehenean, urriak 6, 17:30etan

71 de Yann Demange-na (Britaina Haundia), asteartean, urriak 7, 15:00etan

Jesse & Zibby (Liberal Arts) Josh Radnor-ena (Estatu Batuak), asteartean, urriak 7, 17:30etan

- Los Tontos y Los Estupidos Roberto Caston-ena (Espainia), asteartean, urriak 7,  20:30etan

- Max & Lenny Fred Nicolas-ena (Frantzia), asteazkenean, urriak 8, 17:30etan

- Le dernier coup de marteau Alix Delaporte-rena (Frantzia), asteazkenean, urriak 8, 20:30etan

- Léna  Jam Schomburg-ena (Alemania), ostegunean, urriak 9, 17:30etan

- L'Oranais Lyes Samel -ena (Frantzia/Algeria), ostegunean, urriak 9, 20:30

- Bébé tigre Cyprien Val-ena (Frantzia), ostiralean, urriak 10, 17:30etan

- Respire Mélanie Laurent-ena (Frantzia), ostiralean, urriak 10,  20:30etan

Film laburren atalean

Lehian izango diren 8 film laburrak urriaren 11n, larunbatean, proiektatuko dira 14:30etan.

- 15 francs, des fleurs et une culotte, Maud Garnier-ena

- L'usine, l'autre nuit, Nathalie Giraud & Timothée Corteggiani-rena

- En avant calme et droit, Julie-Anne Roth-ena

- Notre Faust, Elsa Blayau eta Chloé Larouchi-rena

- La discothèque, Nicolaï Maldavsky-rena

- Princesse, Marie-Sophie Chambon-ena

- La nouvelle musique, François Goetghebeur eta Nicolas Lebrun-ena

- Zéro, Tony T.Datis-ena

6Oct/140

Iruñeko Zinemaldiaren XV. edizioa aurrera, zailtasunak gaindituz

MagodeHoz_PMP_1_TR copia

Nafarroako hiriburuak, bosgarren aldiz, Iruñeko Zinemaldia jasoko du urriaren 6 eta 10a bitartean zine-kultura sustatu eta estatuko nahiz kanpoko zinegile gazteei laguntzeko asmoz. Edizio honetan,  114 ikusentzunezko lan ikusteko aukera izango dugu eskaintza zabal baten barruan.

Edizio honetan laguntza publikoen murriztapenak eta babes pribatuen urritasuna nabarmenak izan badira ere, Iruñeko Zinemaldiak aurrera egiten ausartu da. Baliabideen urritasuna dela-eta festa handirik, diru-saririk eta gonbidatu glamourdunak pasatzen ikusiko duen alfonbra gorririk ez da izango. Baina garrantzizkoena, hau da, kalitatezko proiekzioak hortxe izango dira oparotasun-garaietan bezala.

Edizio honetan, ezagun diren atalei eutsi zaie: Alternatif, Alternatif Internacional, Cortico eta Valor Visual. Atal horietan, film laburrak eta estatuko zein atzerriko dokumentalak emango dira. Aldi berean, AcceFest atalean (zentzumenen ahalmen urritasuna dutenentzako) eta Educactif  atalean (ikasleentzako) zinemagintzaren artea ez-ohiko publikoarengana hurbiltzen eta ikusentzunezkoen bitartez balio sozialak sustatzen jarraituko dute.

Zinemaldia urriaren 6tik 10a arte garatuko da, bereziki, Civivox Iturrama eta Saide Carlos III zine-aretoetan. Carlos III zinemetan sarrera 3 eurokoa izango da, baina aukera egongo da egun berean sekzio ezberdineko bi sarrera erosteko 5 eurotan. Leihatila horretan bertan, atal bereko lan guztiak ikusteko sarrerak erosi ahal izango dira 10 eurotan.

Hona hemen Zinemaldiaren eskuko programa: XVIruñekoZinemaldia