Klaketa
21Dec/150

Urzulo, Mendi zinemaldiko euskarazko film onena

Urzulo

Mendi zinemaldian hiru izan dira euskarazko atalean lehiatu duten filmak. Hirurek oso maila txukuna erakutsi badute ere, Xanti Ugartek zuzendutako Urzulo izeneko dokumentala gainditzea ez zen xamurra. Horrela pentsatu zuen Epaimahaiak eta euskarazko film onenaren saria eman zion honako hauek nabarmenduz: gidoiaren indarra, iluntasunean grabatzeak daukan zailtasuna eta Euskadiko leku ezezagunak azaleratzeko gogoa.

Oñatiko lurrazpiko gazta karstikoa hainbat kobazulo eta galeriek osatzen dute. Batzuk oso ezagunak dira, Arrikrutz, esaterako. Beste batzuk, aldiz, ezezagunak dira eta, batzuetan gainera, urez gainezka daude. Horien artean Urzulo izenekoa daukagu. Aloña mendiko iparraldean dago, tontorraren azpialdean. Honen esplorazioa amaitutzat jo zen 80.ko hamarkadan sifoi bat topatu zutenean. Duela bost urte, aitzitik, Laurent Richard urpekari-espeleologo frantziarraren laguntzaz urak hartutako putzu hori zeharkatu eta aurrera egin zen kobazuloaren esplorazioan ia 7 km-ko bidea eginez, Aloña azpiko depositutik sartu eta Biozkornia pareraino.

80ko hamarkadan Urzuloko esplorazioa amaitutzat eman zuten urak hartutako galeria bat zela medio. Baina kobazuloa ez zen hor amaitzen...

80ko hamarkadan Urzuloko esplorazioa amaitutzat eman zuten urak hartutako galeria bat zela medio. Baina kobazuloa ez zen hor amaitzen...

Azken lau hamarkadetan eta, bereziki, azken sei urteetan, aitzulo konplexu eta luze honen esplorazioak emandakoa aztertzen du Xanti Ugartek zuzendutako dokumentalak, horrelako esplorazioek bere baitan dakartzaten zailtasunak agerian utziz. Lan horretan Aloña Mendi Espeleologia Taldeko (AMET) espeleologoen laguntza handia izan du zuzendariak, bai gidoigintzan,  bai filmaketan.

Kanpoko irudi eta elkarrizketez gain, esploratzailek eurek Urzulon filmatutako bideoak baliatu ditu zinegile oñatiar gazteak dokumental orekatua egiteko. Zenbait egunetan, berriz, zuzendaria bera sartu zen kobazuloan irudiak hartzeko. Azkenean, material egokia hautatu eta film interesgarri, arina eta entretenigarria borobildu du, urrutira joan gabe etxean bertan leku miresgarriak ditugula erakusten diguna.

20Dec/150

Jeff’s Lowe’s metanoia, ezustean, Mendiko palmaresetik kanpo

‘Unbranded’ izan da Epaimahaiaren ustez Mendi Film Festival-eko 8. edizioko film onena, filmaketa harrigarria, gidoi iragarrezin eta lilugarria, eta zuzendaritza bikaina izan direla medio.

‘Unbranded’ izan da Epaimahaiaren ustez Mendi Film Festival-eko 8. edizioko film onena, filmaketa harrigarria, gidoi iragarrezin eta lilugarria, eta zuzendaritza bikaina izan direla medio.

43 film ikusi ditugu amaitu berri den Mendi zinemaldiko zortzigarren edizio honetan. Maila handiko lanak, gehientsuenak. Baina pelikularen baten bat aukeratu beharko banu nere lagunei gomendatzeko, dudarik ez, Jim Aikmanek zuzendutako Jeff's Lowe's metanoia izeneko dokumentala horien artean izango zen. Horregatik, atzokoan palmares ofizialaren berri izan nuenean harri eta zur geratu nintzen Epaimahaiak saririk gabe utzi zuela ikusitakoan. Ez da kontua saritutakoak gutxiestea, gehienak lan bikainak baiziren, baina saritutako batzuen gainetik zegoen nabarmen.

jeff lowe 650_325 3

Esaterako, merezimendu gutxiagoko bat aipatzearren, Devrient Sébastienek egokitutako Suspentes et cordes de violon au Pakistan filma, Epaimahaiaren saria jaso duena, akaso aipamen berezia mereziko zukeen Jean-Yves Fredriksen parapentista bibolinjoleak erakutsitako boluntarismoagatik Himalaietako Pakistango bidaia bakarrean filmatuz. Baina, gustuak gustu, ez zait iruditzen horrelako audio artagabea duen film batek Epaimahaiaren saria jasotzeko modukoa denik. Parapente arloan, esaterako, The Rocky Mountains Traverse film austriarra izugarria da, bai proposatzen den ekintzaren zailtasun eta berritasunaren aldetik, bai inoiz parapentez egin den hegaldi luzearen berri emateko erakutsitako kalitate teknikoagatik ere.

Eta benetan lan berezi bat aipatzekotan, neuk behintzat, Susanne Opstal zinegile gazteak zuzendutako Nowhere place (Inon ez) izeneko filma azpimarratuko nuke. Egitan, Herberehetako zuzendariak, hiru pertsonaia ezberdinen asmoak aurrez-aurre jartzen, oso proposamen kritikoa eta ausarta egiten du gizakia noraino heltzeko prest dagoen betierekotasuna lortzeko. Benetan ez-ohiko narratiba poetikoa erabilita sentsazio kezkagarriez beteriko gogoeta konpartitzen du Susannek gizakion alde ilunenak azaleratuz.

Gizakia betiko aztarna uztekotan noraino heltzeko prest dagoen aztertzen da NOWHEREPLACE filmean

Gizakia betiko aztarna uztekotan noraino heltzeko prest dagoen aztertzen da NOWHEREPLACE filmean

Edonola ere, eta iritziak iritzi, Jeff's Lowe's metanoia filma Epaimahaiak saritutakoen artean ez egote hori azpimarratu nahi nuen ikusi beharreko filma iruditzen zaidalako. Eta espero dut, saritu ez izanak Mendi-tour-etatik kanpo ez uztea. Bestetik ere, ez nuke spoilerra egin nahiko, baina aurreratu daiteke izugarrizko istorioa dela film honek jasotzen duena, alpinismotik askozaz haratago doana eta gizakion izaerari eta bizitzeko grinari buruz zer pentsatu ematen diguna.

Jim Aikman-ek Jeff Lowe alpinista ospetsuaren bizitza kontatzen digu: bere igoera utopikoekin eta kirol honen gailurrean izatearekin hasita, mendiko bakarkako eskalada ausartena eragin zuen gainbeheratik igaroz, gaurdaino. Metanoiak, Jeff-en bide imajinaezin berriak (bakarrik, negu gorrian eta Eiger-eko ipar horman), bere bizitza aldatu zuen eta inoiz bizi izan duen abentura handienerako prestatu zuen.

Honelako film asko ikusi ditugu mendi-zinemaldietan eta erraza da zuzendarientzat emozio merkeetan erortzea. Kasu honetan, aldiz, Jim Aikmanek sentsazionalismo alde batera uzten du Jeff Lowe alpinista berritzaile eta ausartaren tragedia eta katarsia kontatzeko. Kozkak ezkutatu gabe baina morboan sakondu gabe. Egia da batzuetan mataza ez dela behar bezala askatzen baina halere istorioak ondo jarraitzen dio bere bideari. Eta, azken buruan, zuzendariak oso zintzo jokatzen du arrakasta eta porrotaren ertz guztiak erakusterakoan.

Tira ba, oraingoz besterik ez; beste batean film gehiago komentatu beharko ditugu, benetan edizio oparoa izan baita.

Oharra: Zorionez, igandeko "non stop" saioekin amaitutakoan jakitera eman zen Ikusleen saria Jeff's Lowe's metanoia filmarentzat izan dela. Epaimahaia eta ikuslegoa, nonbait, ez zeuden frekuentzia berean.

Azken buruan, Jeff Lowe´s Metanoia filmak Ikusleen Saria lortu zuen. Connie Self, Loweren emateak, jaso zuen saria. Argazkia: MFF

Azken buruan, Jeff Lowe´s Metanoia filmak Ikusleen Saria lortu zuen. Connie Self-ek, Loweren emazteak jaso zuen saria. Argazkia: MFF

Filed under: Berriak, Kritikak No Comments
18Dec/150

Dominica, emakume artzainen egia azaleratuz

Asteazkenean eta ostegunean Mendi zinemaldiak gora egin du bere proposamenetan, eta ez bakarrik aurkeztutako ekoizpenen kalitatearen aldetik. Bi egunotan gizatasunez beteriko istorioak izan baititugu ikusgai. Asko dira aipamen berezia mereziko luketen filmak: Docu Yourself capitulo 8 Higi, Itxaso Díaz-k zuzendaritzapean, Guide á tout prix eta Des brebis et des femmes, Laurence Fleury-rena, Tashi and the monkAndrew Hinton-ek eta Johnny Burkek zuenduta, eta Gigantes paralelos, Lucas Sáez-ena. Hauen artean, seguru egon, hainbat saridun izango ditugula. 

dominica

Irudigintzak beti erakutsi digu gizon bat artzaina irudikatzeko. Baina, egitan, badira emakumeak ere artzainak izan direnak.

Dena den, oraingoan film labur handi bat ekarri nahi dugu txoko honetara. Dominica du izena eta 8 minututan, batean biltzen ditu bi emakume saiatuen istorio ezkutuak, bi artzainen istorioa.

Aitor Gisasola eta Fredi Paia algortarrek Euskal Herriaren barne-trasumantziari gaia duen Akabuko Martxe izena izango duen dokumentala filmatzen ari ziren Elixabete Arrillaga eta, honen haritik, Dominika artzainen istorioekin topo egin zutenean.

Zuzendariek ederki baliatu dute bi emakume kementsuon istorioa Euskal Herriko artzaintzaren inguruko mito faltsu bat eraisteko, alegia, artzaintza eta gizonezkoak ezinbestean lotzen dituena. Elixabetek oso argi dauka, eta horrela azaltzen da filmean, emakumeak ere artzain-lanetan aritu direla gure tradizioan, nahiz eta gizonen itzalpean egon. Alargun geratutakoan, hau da, gizonaren figura desagertutakoan baino ez zen agerian geratzen bete-beteko artzainak zirela.

Eli Arrillaga

Elixabete Arrillaga artzaina, Dominika filmaren protagonista, Urbiako zelaietan

Istorioa eta Elixabeten ahotsa oso esanguratsuak dira berez. Hortaz, zuzendariek hizpidea eman eta marko egokia eta ederra jartzen arduratu dira. Sukaldaritzan bezala, genero ona denean artifizioak soberan daude. Baina hori ere egiten jakin behar da eta Aitorrek eta Fredik mokau polita eskaini digute. Izan ere, mendiko zinemagintzan helikopteroak baino istorioak kontatzen dakiten profesionalak behar ditugu.

Dominika002

Elixabete Arrillaga artzaina, Dominika izeneko filmaren protagonista, Aitor Gisasola eta Fredi Paia zuzendariek inguratuta / Argazkia: MFF

16Dec/150

Beyond the Heights eta gidei buruzko solasaldia nabarmen Mendi-ren 4. egunean

Asteburu bikaina pasa eta, mailari eustea koskatzen ari zaio Mendiri. Astearteko saioetan, esaterako, zinemari dagokionez, hiru film ikusi genituen eta aurreneko biak behintzat, ahalegina aitortuta ere, bazter uzteko modukoak izan zitezkeen. Zorionez, bigarren saioan 'Gidariek hartzen dute hitza" izenpean, solasaldi apartaz eta mamitsuaz gozatu ahal izan genuen Simon Elías, Christian Ravier eta Oscar Gogorza gidarien azalpenen eskutik. Oso publiko gutxi, aldiz, nere atsekaberako.

Gidariek hartzen dute hitza

Christian Ravier, Simon Elias eta Oscar Gogorzak mendiko gidaritzaren zirrikitu guztien berri eman ziguten "Gidariek hartzen dute hitza" izenpeko solasaldian. / Argazkia: MFF

Solasaldia bereziki atsegina eta adierazgarria izan zen. Izan ere, protagonistek mota eberdineko esperientzia eta pasadizoak konpartitu zituzten publikoarekin mendiko gidarien inguruan sortzen diren dudak argitzeko. Luze joko luke hemen guztiaren berri emateak baina argi geratu zen gidarien benetako lana klientea "eramate hutsa" baino beste zeozer dela. Klientea sokakidea den aldetik elkarrenganako konfiantza, pazientzia eta laguntasuna beharrezkoak dira. Izan ere, jardun honetan bai klienteak bai gidariak gauza asko ekartzen diote elkarri, arlo ezberdinetan eta aberasgarri direnak. Gidarien bildurrak eta bakardadea ere agerian geratu ziren. Bestetik ere, kezkatuta azaldu ziren nagusitzen ari den gehiegizko segurtasun-neurri juridikoekin. Ulertu behar da gidariek, prebenitu bai, baina arriskua ezin dutela inolaz ere guztiz saihestu. Azkenik, azpimarratu zen Euskal Herrian kultura eskasa dagoela gidaritzaren inguruan. Esaterakom jende askok isilean kontratatzen ditu kanpoko gidak lotsatu egiten direlako. Horrek argi erakusten du gidarien lana ez dela behar bezala ulertzen.

Soka motzean

Simon Elías, Christian Ravier eta Oscar Gogorza mendiko gidariek ederki azaldu zituzten lanbide honen gakoak "Soka motzean, gidariek hartzen dute hitza" izeneko mahai-inguruan. / Argazkia: MFF

William Cochet-ek zuzendutako Antagonist izeneko filmarekin abiatu zen arratsaldea. Sinopsia irakurrita badakigu William eta Mickael freerider-ak, adiskideak izan arren oso modu ezberdinean ikusten dutela eskiaren praktika. Batentzako pizgarria da lehian eta txapelketetan ibiltzea, bestearentzako nahikoa da bere kabuz eskiatzea. Filma ikusitakoan, aldiz, antagonismo hori zirpilduta azaltzen da eta irudiek apenas islatzen dute izenburuak proposatzen diguna. Irudi ederrak, bai, agian soberako argiarekin, baina istorioa gorpuztu gabe geratzen da.

Jarraian, Suspentes et cordes de violon au Pakistan filma egokitu zitzaigun, Devrient Sébastien-ek egokituta Blutch parapentista berak hartutako irudiekin.  Dudarik ez, Blutch xelebrea da, ausarta, iaioa eta oso jatorra, beti umoretsu eta bere bibolina lagun. Filmaren ordu erdia, aldiz, gehiegizkoa. Aitortzekoa da, nolanahi ere, berak bakarrik filmatzeko egindako esfortzua Pakistango iparraldetik egindako hegaldiaren berri emateko. Halere, nere ustez, film hauek badute Mendi-n egotea baina, akaso, atal berezi batean, lehiaketatik kanpo.

Blutch

Blutch parapentista, zirtolari azaldu zen BBK aretoan eta, bibolina jotzeaz gain, bere "performance"a eskaini zion publikoari. Argazkia: MFF

Asteartean ikusitako azken filma Beyond the Heights (Zeru gorenetik haratago) izan zen, Jawad Sharif-ek zuzenduta Mirza Aliren gidoiari jarraiki. Dokumental pakistandar honek gertakizun bakan eta berezi baten lekukotasuna ematen du eta horixe da bere balio nagusia.

Protagonista nagusia Samina Baig emakumezko alpinista pakistandarra dugu. Bera izan da Everestera igo den lehen emakume pakistandarra. Geroan ere, bost kontinenteetako gailur gorenak igo ditu eta K2 igo nahian dabilela aitortu zuen proiekzioaren osteko solasaldian.

Hala eta guztiz ere, kasu honetan, inportanteena ez da balentria alpinistikoa. Berak ederki esaten duenez,"ez dakit egin dudana miresgarria den baina badakit hori egin nahi nuela". Eta horixe da aipagarriena. Izan ere, Pakistanen, beste leku askotan bezala, ez da erraza emakume batek nahi duena egin ahal izatea. Horregatik, Saminaren jarrera eredugarria eta bultzagarria da genero berdintasunerako eta, azken finean, askatasunerako bidean aurrera egiteko. Era berean aipagarria da ibilbide honetan bere nebak, filmaren gidoigilea eta ekoizlea, uneoro erakutsitako begirunezko jarrera, inolako paternalismorik gabe, animoa eta laguntza emanez Saminak bere bidea egin zezan. Alde horretatik, istorio hunkigarri honek argi erakusten du etorkizuneko gizarte berdintsua lortzeko denok dugula zer ekarri.

12339205_924169300983304_2409208687088662054_o

Samina Baig, Everestera igo den lehen emakume pakistandarra, bere neba den Mirza Alirekin batera, Beyond the Heights filma idatzi eta ekoiztu duena. / Argazkia: MFF

 

15Dec/150

Mendi, abiada hartuz

Igande arratsaldeko hiru saioak bereziki interesgarriak izan baziren ere, asteleheneko biak batezbesteko kalitate-mailari eutsita ere, apalagoak izan zirela iruditu zitzaigun.

Arratsaldea Mike Douglas eskiatzaileak zuzendutako Snowman izeneko filmarekin hasi zen. Eski librearen "Aita Jauna" gisa ezagun denaren lehengo zine-lana. Columbia Britainiarreko Coast Range  mendietan kokatuta, Snowman filmak, hiri txikietako muga hertsietan jaio baina mendian bizi eta lan egin nahi duten bi lagunen ametsen inguruko istorioa da. Mendi eta elurrarekiko pasio horri jarraitzeak bere baitan dakartzan arriskuak eta abantailak azalduko zaizkigu.

avyaerial676x400

Kevin Fogolin-ek, hau bezalako elur-jauziak sortarazten ditu lehergailurekin British Columbia-n. Argazkia: Snowman

Filmak, Kevin Fogolinek elur-jausi batean jasandako istripu batean hartzen du ardatz. Horren haritik sotiltasunez azalduko zaizkigu estres postraumatikoaren ondorioak, bizimodu konbentzionalari eutsi edo pasioari jarraitu, zer erabaki hartzeko ezpaian.

Egia esan, filma gorabeheratsua eta nahasi xamarra da batzuetan baina, benetan, entretenigarria da eta irudi miresgarriez gain istorio erakargarria eta ez-ohikoa kontatzen digu eta, are gehiago, elur-jausiei buruz inoiz ikusi dugun material oparoena eskaintzen digu, elur-luizi-lerroetan bertan kamerak jarrita ere.

Jarraian, Bertrand Delapierrek zuzendutako Artists on Jorasses (Artistak Jorassesen) film laburra izan genuen ikusgai. 11 minutuko film frantziar honek  Mont Blanc mendiguneko Jorasses Handietako 1.200 metroko ipar horma hartzen du gaitzat eta mendi mitiko horren historia laurbiltzen du korrika batean. Atzerabegirako bat geroari aurre egiteko.

The Trilogy of North Faces in the Alps

Alpeetako hiru ipar-aldeak

2014ko udazkenean  Julien Désécures eta Sebastien Bohinek Couzy-Desmaison izeneko bidea hartzea erabaki zuten Pointe Margherita-raino. Estilo alpinoan egiten dute, huts-hutsean. Filma arrapaladan garatzen da baina oso animazio ikusgarriaz lagunduta dago.

Ondoren, Nepaletik eta bertako hizkuntzaz gainera,  BhojrajBhat-ek zuzendutako Sunakali izeneko ez-ohiko filma ikusi genuen. Egia esan, futbola ez da izaten Mendi zinemaldiko protagonista baina film honek, futbola aitzakitzat hartuta, Nepalgo herri galdu askoren erretratoa ekarri eta, bereziki, Mugu eskualdeko neska eta emakumeen bizmoduaren eta adorearen berri ematen digu modu eder, adierazgarrian eta entretenigarrian, aparteko muntaketa bati esker eta ederki egokitutako musika-bandaren laguntzaz.

Mugu, Nepalgo mendebaldeko eskualde ahulenetako bat da. 2011n, emakumeen % 90a analfabetoa zen eta, harrez gero, egoera ez da asko aldatu. Sunakali pelikulak Muguko nesken futbol taldeak nazio-lehiaketara heldu arte egindako bidaia gogorra erakusten du, bai eta neskek euren ametsak gauzatzeko duten aukera ere.

Atal ofizialeko proiekzioak The Rocky Mountains Traverse izeneko ekoizpen austriar ikusgarriarekin amaitu zen. David Pearson eta Bryan Smith-ek zuzenduta, film honek, parapenteari kontzeptu berri bat ekarri nahi dion abentura baten berri ematen digu.

Rockies-Flight

The Rocky Mountains Traverse, parapentez inoiz egindako bide luzeena eta ausartena.

Izan ere, Will Gadd eta Gavin McClurg abenturazale eta parapentista apartak McBride-n elkartuko ziren Britainar Columbian, parapentez inoiz egindako zeharbide luzeena burutzeko asmoz, 1.200 kilometro, Robson mendian hasi eta Estatu Batuen ertzean amaituz, Kanadako Mendi Arritsuen mendikate osoa zeharkatuz 35 egunetan.

Pertsonak baino artz gehiago dituen lurraldearen gainetik, errepiderik ez duen eremuan eta hegan egiteko muturreko baldintzetan, Will eta Gavinek, parapentean ibiltzeko arau guztiak hautsi zituzten bidaia honetan parapentearen mugak haratago eraman daitezkeela erakutsiz. Izan ere, abentura honetan luzera baino harrigarriagoa da nola egin zuten bide luze hori. Ez gintuen ba ustekabean harrapatu, National Geographic-ek 2014ko Urteko Abenturazaleak izendatu izana.

Lehiaketatik kanpo, Iraitz, Le basque de La Grave film laburra aurkeztu zen Iraitz Ezkergain eskiatzailearen bizimoduaren berri ematen duena. Ludo Chauchaix-ek zuzendutako 7 minutuko lan honetan mendiko gida izan nahi duen hizketa biziko argiketari tolosarraren esperientziak eta ametsak islatzen dira.

Proiekzioaren osteko solasaldian, bizipozaz beterik azaldu zen duela zortzi urte bere pasioari jarraitzeko hartutako erabakiarekin guztiz sinistuta: "Nahi izatea da eginbeharreko bakarra gure ametsei jarraitzeko".

iraitz

Iraitz Ezkergain eskiatzaile tolosarra Le Gravera joan zen bizitzera mendiarekiko pasioak bultzatuta.

Filed under: Berriak, Kritikak No Comments
14Dec/150

K2. TOUCHING THE SKY

K2

K2. Dotknąć nieba (K2 - Zerura joka) filmak, Eliza Kubarska zinegile poloniarrak zuzenduta eta Poloniako Zinema Institutuak diruz lagunduta, hiru sari handi jaso berri ditu BANFFen, Grazeko zinemaldian eta, azkenik, Kendal-ekoan.

Igande arratsaldeko hiru saioak Mendi zinemaldian benetan mamitsuak eta anitzak izan ziren. Nolanahi ere, K2. Dotknąć nieba (K2. Zerura joka) filma azpimarratu nahiko nuke ausardiaz jokatzen duelako gai labain bat mahai gainean jartzen. Izan ere, zuzendariak galdera unibertsal eta zaila egiten dio bere buruari: Zein da pasioaren prezioa? Zilegi al zait seme-alabak izatea?

Ezaguna da goi mailako alpinisten bizimoduak ez duela bide handirik ematen etxean luzaroan egoteko. Espedizioetan sortzen diren arriskuak, gainera, ez dira izaten nolanahikoak.

Alpinista horiek baina, senideak dituzte, bikotekideak eta, askotan ere, seme-alabak. Hauek ere badute zeresanik, beren bizitzari nabarmen eragiten dion aldetik. Filmak, hortaz, hizpidea ematen die senideei euren sentimenduak adierazi eta iritzia eman dezaten.

Egia esan, 1986. urtean, mundu osoko eskalatzaile mordo bat elkartu zen K2 mendi magalean Hegomendebaldeko Pilarea lehen aldiz igotzeko asmoz. Sasoia, aitzitik, tragikoa izango zen eta “Uda beltza” izena emango zitzaion, ekinaldi horretan 13 alpinista hil baiziren. Horien artean, Tadeusz Piotrowski, Dobrosława Miodowicz-Wolf eta Julie Tullis eskalatzaile sonatuak.

K2 photo4_big

30 urte geroago, Eliza Kubarsak, zuzendaria eta alpinista bera ere, espedizio berezi bat antolatzen du K2ko oinarrizko kanpalekura aurretik aipatutako eskalatzaileen seme-alabekin (Hania Piotrowska, Łukasz Lobo, Lindsay Tullis eta Chris Tullis) iraganari aurre egiteko eta umezurtz geratu ziren seme-alaba horien gurasoak liluratu eta akatuko zituen erakar-indar hura ulertzeko.

Nolanahi ere, ez da samurra seme-alabentzat mendiarekiko grina hori ulertzea, alegia, aita-amak beraiengandik urrundu eta betiko eraman zituena. Azken buruan, buruak arrazoibideak bilatzen saiatu arren, emozio eta sentimenduen aldetik orduko eta eguneko gabezia pairatzen dute.

K2 Zerura joka

Hanna, Łukasz, Lindsay eta Chris K2 mendiari begira erantzun baten zain.

Zuzendariak, bere gogoetez gain, seme-alaba horien testigantzak, Tadeusz Piotrowskiren gutun pribatuak, audio-zintak eta Kurt Diemberger-en adierazpenak baliatzen ditu guztiz argitzerik zaila duen dilema argitu nahian. Izan ere, bi amodio handi duzunean, oso zaila da bati uko egitea, besteari mina egiten badiozu ere.

Zuzendariak bere aukera egiten du. Nork berea egin beharko du.

Filed under: Berriak, Kritikak No Comments
10Dec/150

Meru dokumentala, Mendi zinemaldia ezinhobeto hasteko

Meru_Fotopelícula_8338

Mendi Film Festival-ek, ohi bezala, aparteko film batekin emango dio hasiera zortzigarren edizioari abenduaren 11n, ostiralean, Euskalduna Jauregian.

Jimmy Chin-ek eta Elizabeth Chai Vasarhelyi-k elkarlanean zuzendutako Meru izeneko dokumentala, benetan, film akatsgabea baita, formaz eta asmoz behintzat. Horrela egiaztatu genuen Donostiako Zinemaldian, "Savage" atalean aurkeztu zenean. Aurretik ere, Sundance Zinemaldian publikoaren saria jasota zuen merezimendu osoz dokumentalen atalean.

Meruk, film bakar batean batzen ditu eliteko alpinismoaren eta, bereziki, pareta handietako eskaladaren inguruko betiko leloak edo topikoak. Alde horretatik, mutur-muturreko zailtasuna duen erronka baten gorabeherak kontatzeaz gain, filmak hainbat egoera eta ikuspegi zabaltzen ditu gizakiaren eta mendiaren arteko harremanaz gogoeta egiteko bide ematen dutenak.

Meru mendiko “Marrazoaren hegala” deritzana, dudarik ez, Himalaya mendietako gailur zail eta arriskutsuenetako bat da teknikaren aldetik. Izan ere, azken 30 urteetan sona handiko alpinista asko izan dira granitozko aizto zorrotz eta leun horren tontorrera igotzen saiatu direnak eta batek ere ez du lortu.

vlcsnap-2015-12-10-11h42m40s3

Horrela, 450 metro luze duen arroka eta izotzezko hortza konkistatzeko saiakera da dokumental honen ardatza. Protagonistak, ospe handiko hiru alpinista: Conrad Anker, Renan Ozturk eta, zuzendaria bera, Jimmy Chin. Zereginaren zailtasun eta konplexutasun handiak berak lagunduta, zuzendari-bikoteak aukera paregabea baliatzen du maila handiko alpinismoaren inguruan azaltzen diren hainbat balio, kontraesan eta mirari erakusteko, ikuspegi zabalez gainera. Grina horretan, leialtasuna, laguntasuna eta hobetzeko nahiarekin batera obsesio konpultsiboa, oinaze psikikoa eta ausarkeria ere azaltzen dira aurrez-aurre.

Horiek horrela, norberak arriskua nola onartzen duen, erabakiak zelan hartzen diren, esploratzeko beharra nola bideratu, gizakion mugak noraino zabaltzerik dagoen eta, muturreko esperientzien osteko estres postraumatikoak zer ondorio dakartzan, filmak proposatzen dizkigun dilemak dira.

vlcsnap-2015-12-10-11h55m57s48

Dokumentalak berak dioenez, saldukeriazko “kartazko gaztelu” hau, bereiziki zaila izateaz gain, hainbat modutan da zaila. Izan ere, ona izan behar du alpinistak izotz eskaladan, ona altueran, ona arrokan eskalatzen eta, orohar, ona teknikoki. Eta, hori guztia gutxi balitz, gaitasun eta oreka psikiko berezia behar du beste ezaugarri tekniko horiei etekina ateratzeko.

Alde horretatik, dokumentalak egokiro islatzen ditu erronkak bere baitan dakartzan gorabehera tekniko eta humano guztiak, oso modu garbian eta ederrean islatu ere. Apenas zaratarik egin gabe, presarik eta pausarik gabe, gidoi-bira leunen bitartez, istorioa gero eta interesgarriagoa azaltzen zaigu eta, batez ere, gero eta iragarrezinagoa. Ohiko moduan egituratuta ere, black flash egokiak erabilita, zentzuz eta neurriz aukeratzen du istorioa kontatzeko bidezko materiala, antzeko ekoizpenetan erabili ohi diren gehiegikerietatik eta sensazionalismotik erabat aldenduz.

Tamalez, zintzotasun eta soiltasun narratibo hori, ikus-entzuleen erantzun emozionala puztu ditzaketen trikimailuak saihesten dituena, agian, aseptikoegia gertatzen da azken buruan, eta gure barrenak guztiz ukitu gabe uzten gaitu. Bihotza baino burua nagusitzen baita filmaren tratamenduan. Baliteke hoztasun berori filmaren kontra izatea dokumental onenaren Oskarra eskuratzeko lehian. Aitzitik, bere alde dauka istorio txikiez beteriko istorio bete-betea izatea, ñabardura eta xehetasunez josita eta, gainera, maila handiko alpinismoaren alderdi eta ondorio psikologikoak, aurretik gutxitan bezala, bikain jorratu izana.

25Nov/150

Amama ikusgai Gasteizko Letren Fakultatean

Amama__Posterra_9706

Datorren ostegunean, azaroak 26an, 18:00etan aukera izango da Gasteizko Letren Fakultatean Asier Altunak zuzendutako Amama filma ikusteko eta, jarraian, filmaren zuzendariarekin eta aktoreekin solasean aritzeko.

Egia esan, Zinemaldiko aurkezpenaren harira komentatu genuenez, filma ikusi ondoren geratu zitzaigun kutsua, galdutako aukera batena izan zen, landa-munduaren eta hiri-munduaren arteko betidaniko gatazkari aurre egiteko proposatzen zuen tratamendua, sinbolismoaren, eduki artistikoaren eta nolabaiteko ikuspegi surrealaren bitartez landua, benetan berritzailea iruditzen zitzaigulako.

Gai unibertsal bat baliatzen du, hau da, landa-munduaren hondoratzea, lurraren legeei eta agintarietako batzuk harekin erlazionatzen diren tiraniari lotuta, lekukoa erabat produktibista den gizarteari uzten diona, beharbada askeagoa baina bizia ematen digun naturaren taupadatik urrun, bere bakartze desarrollistan murgilduta, eta zuzendari bergararrak, horren guztiaren gainean, begirada bikaina eskaintzen dio mundu zaharra mundu berri eraldatzeko prozesu atzeraezin horri.

Amama__Filmearen_argazkia_9003

Lan eskerga da Altunarena, barnean daraman mundu pertsonal hori guztia askatzeko lana, eta horren adibide gisa esan daiteke uneren batean bere nahia handinahi bihurtzeko zorian dagoela. Isilaldi sakon eta ederrez eta gure baserriaren imajinarioa iradokitzen eta gogorarazten duten koadroez beteta, Amamak biluzik uzten du zordun eta biktima gaituen mundu baten matrize emozionala.

Bereziki hunkigarria eta txalogarria da metamorfosi horren metafora gisa sortzen den eta bi mundu antagonikoren artean ulermen-zubi gisa proposatzen den elementu artistikoa, zinta borobiltzen laguntzen duena egiaz betetako nolabaiteko konmozioa bazter utzi gabe.

Pena da bidean hainbeste afektazio, beharrezkoak ez diren hainbeste xurikeria, gehiegi azpimarratzen direnez nahasi egiten diren sinbolismoak eta errepikapen nekagarriak daudela, ez dutelako ezer berririk ekartzen eta zuzeneko bidetik behin eta berriz desbideratzen gaituztelako.

Amama__Filmearen_argazkia_8972

Nolanahi ere, oso proposamen zintzoa eta oso ondo interpretatua da, zeresan handia eman zuena eta emango duena eta, gutxienez ere etxean, gustukoa izango dena eta oraindik ere beren ADN emozionalean ia erabat desagertuta dagoen mundu baten arrastoak daramatzatenak bereziki hunkituko dituena.

Amama_2875

Klara Badiola, Amparo Badiola, Iraia Elias eta Nagore Aranburu protagonistak dira Asier Altunak zuzendutako Amama filmean. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Filmazioari buruzkoak

21Oct/150

Zinemaldiaren 63. edizioak emandakoaren inguruan

IMG_5811

Inma Cuesta kontent eta natural azaldu zen Zinemaldiaren alfonbra gorrian / Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Beharbada gaizki ohituta egoten hasiak garelako izango da, baina nire ustez, besaulkian eserita igarotako ordu mordoa justifikatzen duten film-sorta gutxietsi gabe, gehienok filmei lotutako emozio handiagoak espero genituen Zinemaldiaren 63. edizio zimel honetan, batere nabarmendu gabe igaro baita eta nekez adieraz daitezke benetan azpimarratzekoak diren izenburuak, batez ere beheranzko joera izan duen eta programazioaren zati bat ulertzea nahiko zaila den atal ofizialean.

Bereziki lekuz kanpokoa iruditu zitzaidan Un dia perfecte per volar sí, Marc Recharen ipuin amaiezina eta norbere zilborrari begira egina dagoena, non-nahi izandako aitatasuna aldarrikatu nahi duen baina, neurriz kanpokoa denez, etorkizun handiko ideia bat erabateko aspergarri bihurtzen duen. Zer esanik ez Lejos del Mar bezalako film bati buruz, Imanol Uriberen tontokeria handi bat besterik ez baita. Baina tira, beti ibili behar da kontu handiz...

Lejos del mar_4581

Eduard Fernándezek, Elena Anayak eta José Luis Garcíak lan zaila izan zuten "Lejos del Mar" filmean. Izan ere Imanol Uribek asmatutako istorio sinistezina sinisgarri egitea egokitu zitzaien. Emaitza penagarria izan zen eta publikoak algaraz erantzun zuen zenbait eszena dramatikotan  Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Adibidez, bazirudien Evolution, Lucile Hadzihalilovic-en fantasiazko arrarotasun galanta bitxikeria hutsal bat besterik ez zela izango, urrutiko irla baten inguru iradokitzailearekin, gizonik gabeko irla, non emakume kezkagarriak eta gaixorik dauden eta tratamendu mediko arraroak jasaten dituzten haurrak bizi diren.

Evolution_Filmearen_argazkia_8766

Izan ere, gutxi esaten duen eta den-dena ikuslearen pertzepzio sentsorialaren esku uzten duen ipuin misteriotsu eta enigmatiko honek Epaimahaia liluratuta utzi zuen, eta Fotografia Onenaren Saria eta Epaimahaiaren Sari Berezia lortu zituen. Alajaina!

Max Brevant y Roxane Durán, protagonistas de Evolution Foto: Kris Jaén para klaketa.eus

Max Brevant eta Roxane Durán protagonistak dira "Evolution" izeneko misteriozko filmean. Egia esan, ez da samurra fantasiaren eta zientzia fikzioaren artean kulunkatzen den kontakizun honi buru-buztana bilatzea.  Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Bestalde, ospe handiko pertsonaien presentzia ere ahula izan da, eta bakarren batek arteari ekarpenik egiten ez diotela adierazten duen arren, komunikabideetan duten presentziarekin asko laguntzen diote zinearen industriari, azken batean mekano handi hau mugitzen duena industria baita.

Benicio_1445

Benicio del Toro, Sicario thriller bikaina sustatzera etorri zen eta adeitasunez aritu zen jendearekin. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Truman izeneko filma Cesc Gay Bartzelonako zuzendariaren tragikomedia gogoangarria da, eta planteamenduan ausardia handia azalduz, heriotzari aurre egitearen egoera tragiko eta behin betikoari eta norberak nola bizi eta hil nahi duen erabakitzeko eskubideari lasaitasunez, leuntasunez eta umore finarekin begiratzen dio.

Ricardo Darín y Javier Cámara, impecables en Truman, obtuvieron ex-aequo la Concha de Plata al Mejor Actor. Foto Kris Jaén para klaketa.eus

Ricardo Darín eta Javier Cámara, bikain Truman izeneko filmean, merezimendu osoz lortu zuten ex-aequo Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Ricardo Darínek eta Javier Cámarak, elkarren ondoan, interpretazio benetakoa eta sinesgarria borobiltzen dute erabateko konplizitatearekin, eta azkenean gizonen interpretaziorik onenari ematen zaion Zilarrezko Maskorra ere elkarrekin irabazi zuten. Bi aktore horiek asko zor diote Cesc-ek asko zaindutako gidoiari, baina gidoiak ez zuen lortu Larrieu anaiek 21 nuites avec Pattie ausart eta aldakorrarekin lortu zuten saria, gidoia efektiboa baino askoz efektistagoa izan arren.

21_Nuites_2342

Sergi López aktore katalandarra Isabelle Carré eta Karin Viard aktoreez inguratuta, hirurak protagonistak Gidoi Onenaren Saria eskuratu zuen "21 nuits avec Pattie" filmean. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Aldez aurretik Zinemaldia inauguratu zuen, lehiaketatik kanpo, Regression-ek, Alejandro Amenábarrek egindako azken filmak, Ágora izenburua zuen errakuntza neurrigabe hura egin zuenetik sei urte igaro ondoren. Kreditatuta zegoen prentsaren zati handi bat nahiko atsekabetu zuen filmak, nazioartean ezagunenetakoa den estatuko zuzendariak telebista-izaerako film bati espero zaiona baino lotsagabekeria eta nortasun handiagoak izango zituela uste baitzuen.

Alejandro Amenábar tuvo que defender Regression, muy discutida, sin ninguno de los protagonistas. Photo: Kris Jaén para klaketa.eus

Azkenean Emma Watson eta Ethan Haewke ez ziren Donostiara etorri eta Alejandro Amenábarrek bakarrean defenditu behar izan zuen "Regression", prentsak orohar gogor kritikatu zuen thriller psikologikoa. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Neronek, ordea, atseginez hartu nuen Amenábarrek bere jatorriko klasizismora egindako itzulera, eta narratiba atseginaz gain asko interesatu eta kezkatu ninduen, ez beldurrezko film bezala, berez hori ez baita, baizik eta atze oihal handia duen thriller psikologiko gisa, giza adimenaren korapilo ugarietan eta bereziki beldurren botere ikaragarrian sakontzen duena; gauzen errealitate objektiboaren pertzepzioa erabat nahas dezaketen beldurrak, alegia.

Regression_Filmearen_argazkia_8502

Espero zen gutxienez ere Emma Watsonek eta Ethan Hawke-ek filma defendituko zutela eta bide batez alfonbra gorriari distira emango ziotela, baina azkenean ezin etorria adierazi zuten, eta egia esan, aurten oso glamour gutxi izan dugu. Izan ere, mundu osoko estreinaldi gisa aurkeztu bazuten ere, Madrilgo prentsari lehendik aurkeztu zioten, duela hainbat aste, eta gainera, orduan bai, Emma Watson bertan izan zen.

Pikadero_Filmearen_argazkia_8723

Lehen egunean, bestalde, zuzendari berrien atalean, Ben Sharrock zuzendari eta Barbara Goenaga eta Joseba Usabiaga protagonista zituen Pikadero izenburuko koprodukzio euskal-eskoziarrak atseginez harritu gintuen. Izan ere, bere sinplismo formala dela medio hainbatek laidoztatu egin badu ere, helduak izateko zailtasunei eta besteek erabakitzen duten ibilbidean zehar joatearen zorigaiztoko erosotasunean daudenak harrapatzen dituen indar alienatzaileari buruz  hitz egiten duen film honen indar bisualak Euskal Zinearen Irizar Saria lortzeko aukera handia izango zukeen Amamak, azkenean saria lortu zuenak, oso irekia zegoen atal ofizialean zerbait irabazi izan balu.

Amama Irizar Saria

Asier Altuna zuzendaria eta "amama", Amparo Badiola, harro-harro Euskal Zinemaren Irizar Saria jasota. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Terence Davisek Sunset Song filmean oso estilo klasikoarekin kontatzen digun landa-epopeia Zinemaldian parte hartu zuen aurreko aldian (The Deep Blue Sea) baino are gehiago gustatu zitzaidan.

Grassic Gibbon-en nobela oinarri duela, Lehen Mundu Gerraren aurreko Eskoziako landa-komunitate batean kokatzen gaitu, bere ohiko doinu liriko, sentibera eta malenkoniatsuarekin identitate nazional eskoziarrari eta eraldatzen ari den landa-mundu horretan emakumeek jokatzen duten paperari buruz hitz eginez bere pertsonaia nagusiaren bitartez, hau da, familia disfuntzional batean hazten den emakume gazte bat, tradizioaren pisu itogarriari eta berak lurrarekiko duen maitasunari aurka eginez aurrerantz egin behar duena.

Sunset_Song_Filmearen_argazkia_8109

Agyness Deyn aktoreak ezinhobeto antzezten du Terence Davisek zuzendatutako "Sunset Song" filmean izen bereko eskoziar literatur lan klasikoaren protagonistaren rola.

Lan horretan Agyness Deyn aktorea nabarmendu zen, protagonistak bere existentzia atsekabean zehar egiten duen borroka eta jasaten duen eraldakuntza maisutasunez irudikatzen baitu. Zoritxarrez, bere interpretazio zoragarria eta fotografia bikaina ez ziren nahikoak izan palmaresean aukera handiagoak izatea eragotzi zioten ahultasun narratiboari eta gehiegikeria melodramatiko puntual batzuei aurre egiteko. Beste batzuek, ordea, hainbeste merezimendurik gabe, saria lortu zuten.

Terence Davies, director de la epopeya escocesa Sunset Song, junto al protagonisa masculino Kevin Guthrie.

Terence Davies, Sunset Song izeneko landa-epopeia eskoziarraren zuzendaria, Kevin Guthrie aktore protagonistarekin. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Bitartean, lehiaketatik kanpo, Álex de la Iglesia eta bere troupe osoa etorri ziren Raphael buru zutela, Mi Gran Noche aurkezteko, hau da, beste modu batean esanda, Alex gordin-gordina: ausarta, gehiegizkoa, dibertigarria, kostunbrista eta groteskoa. Iskanbila neurrigabea eta beharbada azkarregia, urtezaharreko telebista-programen fartsa erreferentzia-puntutzat hartuz jendea entretenitzen duen filma, oso estilo pertsonala, beti adimentsua, garratza eta ironikoa erabiliz, txantxez lepo eginda dagoena.

Mi gran Noche_1719

Mi gran Noche filmeko taldekide guztiak: Santiago Segura, Hugo Silva, Carolina Bang, Alex de la Iglesia, Raphael, Carmen Machi, Carlos Areces, Blanca Suárez, Terele Pávez, Jaime Ordóñez eta Mario Casas. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Eta Asier Altunaren eskutik hainbeste espero zen Amama iritsi zen, atal ofizialean parte hartu duen euskarazko bigarren filma, Loreak filmaren arrasto arrakastatsuari jarraituz, izan ere, Espainiako Akademiak Oscar Sarien 88. ediziorako izangai gisa berretsi baitu Loreak. Egia esan, filma ikusi ondoren geratu zitzaidan kutsua galdutako aukera batena izan zen, landa-munduaren eta hiri-munduaren arteko betidaniko gatazkari aurre egiteko proposatzen zuen tratamendua, sinbolismoaren, eduki artistikoaren eta nolabaiteko ikuspegi surrealaren bitartez landua, benetan berritzailea iruditzen zitzaidalako.

Amama__Filmearen_argazkia_9003

Gai unibertsal bat baliatzen du, hau da, landa-munduaren hondoratzea, lurraren legeei eta agintarietako batzuk harekin erlazionatzen diren tiraniari lotuta, lekukoa erabat produktibista den gizarteari uzten diona, beharbada askeagoa baina bizia ematen digun naturaren taupadatik urrun, bere bakartze desarrollistan murgilduta, eta zuzendari bergararrak, horren guztiaren gainean, begirada bikaina eskaintzen dio mundu zaharra mundu berri eraldatzeko prozesu atzeraezin horri.

Lan eskerga da Altunarena, barnean daraman mundu pertsonal hori guztia askatzeko lana, eta horren adibide gisa esan daiteke uneren batean bere nahia handinahi bihurtzeko zorian dagoela. Isilaldi sakon eta ederrez eta gure baserriaren imajinarioa iradokitzen eta gogorarazten duten koadroez beteta, Amamak biluzik uzten du zordun eta biktima gaituen mundu baten matrize emozionala.

Bereziki hunkigarria eta txalogarria da metamorfosi horren metafora gisa sortzen den eta bi mundu antagonikoren artean ulermen-zubi gisa proposatzen den elementu artistikoa, zinta borobiltzen laguntzen duena egiaz betetako nolabaiteko konmozioa bazter utzi gabe.

Pena da bidean hainbeste afektazio, beharrezkoak ez diren hainbeste xurikeria, gehiegi azpimarratzen direnez nahasi egiten diren sinbolismoak eta errepikapen nekagarriak daudela, ez dutelako ezer berririk ekartzen eta zuzeneko bidetik behin eta berriz desbideratzen gaituztelako.

Nolanahi ere, oso proposamen zintzoa eta oso ondo interpretatua da, zeresan handia eman zuena eta emango duena eta, gutxienez ere etxean, gustukoa izango dena eta oraindik ere beren ADN emozionalean ia erabat desagertuta dagoen mundu baten arrastoak daramatzatenak bereziki hunkituko dituena.

Amama_2875

Klara Badiola, Amparo Badiola, Iraia Elias eta Nagore Aranburu protagonistak dira Asier Altunak zuzendutako Amama filmean. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Eta beste hizkuntza minorizatu batean, islandieran hain zuzen ere, drama sarkor eta hunkigarri bat iritsi zitzaigun, erabat harrapatuta eta zur eta lur utzi gintuena, ez hainbeste jorratzen duen gaiarengatik, hots, nerabezaroaren hondoratzea eta bakardadea, hautsita dagoen familia batean eta alkoholismoaren eta indarkeriaren mende dagoen gizarte batean, baizik eta bere narratiba poetiko bikaina eta ñabardura-aberastasuna erabiltzen dituelako pertsonaiaren egonezin existentzialarekin erabat identifikatzeko bitarteko gisa.

Sparrows_Filmearen_argazkia_7924

Rúnar Rúnarssonek Europako iparraldeko dotorezia bereizgarriarekin zuzendua, Sparrows-ek Islandiako argi magikoaren gorabeheren mende dagoen etsaitasunezko unibertso basati horretan poliki baina erremediorik gabe murgiltzen gaitu, eta ezkutuan bada ere kolpe ikaragarria jotzen digu sabelean, errealitateak zenbaitetan interpretazio adeitsuak egiteko aukerarik ematen ez duela gogorarazteko. Izan ere, tolesgabetasunetik helduarora eramaten gaituen ibilbidea askotan benetan basatia baita.

Rakel Björk, Atli Óskar Fjalarsson y Ingvar Eggert

Rakel Björk, Atli Óskar Fjalarsson eta Ingvar Eggert protagonista nagusiak dira film onenaren Urrezko Maskorra lortu zuen Sparrows filmean. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus.

Askorentzat nabarmendu ez bazen ere, azkenean, merezimenduz gainera, film onenaren Urrezko Maskorra lortu zuen kritikaren zati baten harridurarako, ez baitzioten jaramonik egin.

Moira (Signis Saria), Levan Tutberidze-ren eskutik georgieraz iritsi zitzaigun proposamenak, itxura ona bazuen ere ez zuen bere pertsonaiak eskaintzen zituen aukeretan sakondu, eta azkenean dena oso aurreikusgarria izan zen eta ez zuen ikuslea harrituta uzteko aukerarik izan. Hala eta guztiz ere, gizarte georgiarraren errealitate latza azaltzen duten irudien plastikarekin asmatzen du, bertako mafien estortsio basatiei aurre eginez bizirauteko borrokak markatutako gizartea baita.

Moira_Filmearen_argazkia_8758

High Rise filmak, Ben Wheatley-ren zuzendaritzapean, ausardiaz eta errespetuz berrinterpretatzen du "Rascacielos", zientzia fikzioaren Bolada Berriaren funtsezko figura den J.G. Ballard-ek 1975ean idatzitako nobela liluragarria. Oinarritzat hartzen duen nobelan gertatzen den bezala, filmak alegia distopiko surreal bat aurkezten du, tirania teknologikoaren emaitza den alienaziorik handienarekin nahastuta. Etxe-orratz handia, estatus sozial eta ekonomikoaren indarrez konpartimentuetan banatuta dagoen gizartearen alegoria bat izan nahi duena, eraikin handi horretan bizi diren klase desberdinen arteko borroka-eremu itzela da.

Ruin-Building-thumb-630xauto-41546

Azken batean, Hig Rise neurrigabekeria frenetiko bikaina da, gure egungo gizartearen satira basatia eta groteskoa egiten duena, baina beharbada filmak berak ere amore ematen du eta eraikinean azkenean nagusitzen den desordenaz eta anarkiaz kutsatzen da.

Sienna Miller&Tom Hiddleston&Luke Evans

Tom Hiddleston Sienna Miller eta Luke Evans, luxuzko hirukotea High Rise filmean, gure gizarte teknologikoa zorrotz kritikatzen duen eromenezko distopia. Argazkia: Kris Jaén / klaketa.eus

Federico Veiroj uruguaitarraren El Apóstata filmari buruzko iritziak askotarikoak izan ziren, baina Kritikaren Fipresci Sariaz gain Epaimahaiaren aipamen berezi bat ere lortu zuen.

El_Apóstata___Filmearen_argazkia_8523

Álvaro Ogallaren benetako historian oinarritzen da, eta gainera hark interpretatzen du pertsonaia; fedeari uko egiteko uste sendoa aprobetxatzen du filmak, inposatuta datorkigunaren aurka egiteko modu gisa, beharbada modu zentzugabea eta hutsala den arren. Azkenean, pertsonaiak Elizarekiko edozein lotura desegiteko ahalegin epikoan erakusten duen ausardia anekdota hutsa da, nahasmenaren ondorio den fantasia-zurrunbilo batean sartuta dagoen gizaki heldugabe batek lokarriak hausteko nahia islatzen duena, eta ikuslea bera ere lekuz kanpo uztea lortzen dute, ez baitaki zer ari den ikusten.

El Apóstata filmeko taldekide nagusiak: Juan Calot, Marta Larralde, Álvaro Ogalla, Bárbara Lennie eta zuzendaria Federico Veiroj. Argazkia: Kris Jaén klaketa.eus

El Rey de la Habana filmak, Balearretako errealizadore Agusti Villarongak egindako Pedro Juan Gutiérrez nobelista kubatarraren jatorrizko testuaren egokitzapen zehatzak, azken horrek proiektuan parte hartu zuelarik, ez zuen ikusleen adostasuna lortu.

El_rey_de_La_Habana__Filmearen_argazkia_7812

Filma oso muturrekoa, bitalista eta gordina da, eta Aldi Bereziko Kuba deitutakora eramaten gaitu, bloke sobietarraren erorketak eta Estatu Batuen enbargoa gogortzeak ekarritako eskasiak eraginda dagoena, non gazteak eta klase sozial baxuenak miseriak eta ezegonkortasunak eragindako bizimodua izatera bultzatu zituzten.

Agusti Villarongak, oinarri duen testuari zehazki jarraituz, ez du deus ere ezkutatzen behartsuen unibertsoan printzipio moralentzako tarte txikia dagoela eta gauza guztien gainetik dagoen lehentasuna biziraupena dela eta ihes egiteko bideak bereziki instintiboak eta primarioak direla adierazteko garaian.

Zeregin horretan bikain dihardu osorik kubatarrez osatuta dagoen aktore-taldeak, eta benetan arriskutsua den interpretazioa eginez Yordanka Ariosa nabarmentzen da, emakume aktore onenaren Zilarrezko Maskorra lortu zuena Magda izeneko pertsonaia interpretatuz, hau da, bere gorputza gozagarri eta aldi berean bizirauteko iturri bihurtzen duen eta ahal duen moduan bizirik dirauen emakumea.

Yordanka Ariosa con una interpretación al límite en El Rey de La Havana se hizo merecedora a la Concha de Plata a la Mejor Actriz. Foto Kris Jaén para klaketa.eus

Yordanka Ariosak El Rey de La Habana filmean egindako izugarrizko antzezpen ausart bati esker emakume aktore onenaren Zilarrezko Maskorra lortu zuen, ondo merezita. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Donostian bere nazioarteko estreinaldia egin ondoren, eta kontuan izanik filmazioa Dominikar Errepublikan egin zela agintari kubatarrek ez zutelako baimenik eman La Habanan filmatzeko, orain Kuban estreinatzeko aukerei buruzko zalantza sortu da.

Bestalde, Joachim Lafosse zuzendari belgikarrak Les Chevaliers Blancs filmean egin zigun proposamen kezkagarriak bereziki erakarri ninduen, baina ez zegoen Zuzendaritza Onenaren Zilarrezko Maskorra lortzeko nire izangaien zerrendan, halaxe izan bazen ere.

Joachim Lafosse&Louise Bourgoin

Joachim Lafosse zuzendari belgiarra Louise Bourgoin aktorearekin batera etorri zen Donostiara Les chevaliers blancs filma aurkeztera, injerentzia-eskubideaz eta asmo onen politikez gogoeta egiteko proposatzen digun lana. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Altruismoz mozorrotutako eta posizio ekonomiko pribilegiatu batean babestutako mendebaldeko nartzisismoaren logikak hainbat zirkunstantzia posible bihurtzen ditu, adibidez «El Arca de Zoe» gobernuz kanpoko erakundeak Txaden adopzio klandestinoak egiteko ahaleginak sortu zuen eskandalua.

Joachim Lafosse-ek ez ditu 2007ko gertakariak berreraiki edo dokumentatu nahi, baina gertakari hori oinarritzat hartzen du fikzio benetan ilustratiboa eta dinamikoa sortzeko, injerentzia-eskubidearen mugei buruzko hausnarketa egiteko dilemaren aurrean kokatzen gaituena. Edonola ere, gertatutakoa ikusita argi geratzen da asmo onek ez dutela edozein helburu justifikatzen, eta emozioei jarraiki jarduteak nahi ez diren ondorioak ekarri ohi dituela.

Les_Chevaliers_Blancs_-_The_White_Knights_Filmearen_argazkia_8398

Beharbada Julianne Moore bertaratuko zenaren itxaropenez, Zinemaldiak Freeheld hautatu zuen, Peter Sollett-ek zuzendutako film testimonial zuzena baina topikoa, Laurel Hester-en benetako historian oinarritzen dena, hau da, polizia-agente bat, gaixotasun terminal bat zuena, eta bere pentsioaren onurak bere bikoteak, Ellen Page-ek interpretatzen duen pertsonaiak, jaso ahal izateko borroka egin zuena.

Freeheld_Filmearen_argazkia_8866

Oso ondo interpretatuta dago, baina bi protagonisten artean ez dago kimika handirik, eta drama behin betiko desegiten da erromantze pertsonalaren eta lagunarteko dramaren esparrua bazter uzten duenean eta sentsazionalismoak markatutako aldarrikapen politiko bihurtzen denean.

Ellen Page en la rueda de prensa

Ellen Page aktorea Freeheld filmaren prentsaurrekoan. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Liu Hao-k zuzendutako Xiang bei fang/ Back to the North filmak proposatzen digun ondorengo bakarra galdu duten familia txinatarrei buruzko begiradak sentipen eta atmosfera sarkorrak oparitzen dizkigu zuri-beltzean egindako fotografia artistiko oso zainduari esker, baina narratiboki huts egiten du, norbere buruaren inguruan birak eginez behin eta berriz. Esan genezake zuzendariak bere pertsonaiei begiratzeko darabilen giro leun, lasai eta naturalak, haiengan emoziorik barrukoenak bilatzeko, bere zereginean asmatzen duela baina ez duela gidoiaren babesik lortzen, sendotasunik gabeko gidoia suertatzen baita.

Back To The North_4858

Su Yihuan eta Luo Xiaoyi ama eta alaba dira Back To the North filmean, errepikapenetan galdetzen den film ederra eta minbera. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Atal ofizialean lehiaketa Phillippe Lesafe zuzendariaren Les Démons filmarekin amaitu zen, zinean gehiegi ikertu ez den gai bati, hau da, haurren beldurrei buruzko kontakizun inpresionista eta misteriotsua eginez.

Zatitua baina jarraitutasun ona zuena sekuentzia-planoak asko erabiltzeari esker, Phillippe Lesafe-k benetako gertakariak eta beldurrek eta gogorapenek iradokitako sentipenak konbinatzen ditu mundu iluna eta ez-perfektua sortzeko, non pertsona bakoitzak bere deabruen aurka borrokatzen duen.

Protagonistas de Les Demons de Philippe Lesage

Umeen beldurrak jorratzen dituen Les Demons film artegagarriaren protagonistak alfonbra gorrian. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

Atal ofizialean baina lehiaketatik kanpo, Rufus Norris-ek zuzendutako London Road filmak itxi zuen Zinemaldia; izen bereko musikal ospetsuaren ohiz kanpoko egokitzapen zinematografiko abestua, edo hobe esanda errezitatua, da.

London_Road_Filmearen_argazkia_8331

London Road-ek 2006an Suffolk astindu zuten gertakariak dokumentatzen ditu, Ipswich-eko landa-udalerri lasai hori informazio-aktualitatearen epizentro bihurtu baitzen eskuz itotako bost prostitutaren gorpuak aurkitu zituztenean. Dokumental musikalak auzo horretan prostituzioari eta drogazaletasunari lotuta garatzen ziren jardueren berri askotan eman zuten biztanleei ematen die ahotsa.

Azken emaitza obra arraroa, kezkagarria eta politikoki desegokia da, gizarte britainiarraren hainbat egia ilun eta aurreiritzi agerian uzten dituena. Edonola ere, istorioak kontatzeko modu berriak proposatzeko ahalegin interesgarria da, baina egia esan hainbat unetan errepikakorra eta nekagarria iruditu zitzaidan.

London Road_002

Zorionez, atal ofizialetik kanpo une gogoangarriak gozatzeko aukera izan genuen. Jafar Panahi-ren Taxi Teheran irudimen kreatiboa osoa da; zine- eta bizitza-ikasbidea. Kore-eda humanitate-kontakizunen maisu handiaren azken lanaren narratiba baltsamikoaz ere gozatu genuen. Izan ere, The Little Girl benetan da zoragarria. Woddy Allen berak ere, zenbaitek behin eta berriz maila txikiko film deitzen dituzten horietan, bere asmamen handia erakusten jarraitzen du, eta Irrational Man filmarekin berriro frogatu du.

Eta horrezaz guztiaz gain beste hainbat kontu esan gabe utzi behar ditugu. Esandakoa, aldiz, Zinemaldiaren edizio gorabeheratsu honek zer eman duen gainetik jakiteko baliagarria izango zaizuelako esperoan gaude.

Emily Watson_5045

Emily Watson, Donostia Sariduna aurtengo edizioan, adeitsu eta gehiegi nabarmendu gabe azaldu zen uneoro. Argazkia: Kris Jaén /klaketa.eus

3Feb/150

Ctrl+Alt+Dance filma lehen aldiz Gasteizen

savoy swing up

Savoy Swing Up kluba atsegina izateaz gain leku aparta da dantzan egiteko nahiz lagun artean solasean egoteko

Savoy Swing Up klub dotorea duela bi aste jarri zen abian Gasteizen eta dagoeneko hainbat ekintza interesgarri proposatu dizkigu: lindy-ikastaroak, dantzaldiak, hitzaldiak, burlesque-tailerra

CoverArt_CrtlAltDanceOraingoan gonbita egiten digute martxoaren 12an gau bereziaz gozatzeko, dantza protagonista nagusia duen Ctrl + Alt + Danza filma ikusiz.

Sinopsiak iragarritakoaren arabera, filmak Colin izeneko informatikariaren istoria kontatzen digu. Colin, segurtasuneko software-n aditua da baina langabezian geratu da. Nortasun-akats batengatik dantza-irakasle gisa kontratatzen dute eskola batean. Dantzan ikasten saiatzen ari dela jazz-dantzari batekin maitemintzen da baina dena galtzeko arriskua izango du hacker batek ezkutuko sekretu bat agerian uzteko mehatxua egiten duenean.

Zuzendariak berak esandakoari jarraiki, filmak ederto erakusten du nola dantza-mota bat, lindy-a esaterako, lagungarri izan daitekeen gure ausardia garatzeko eta, behin adoreaz jabetuta, edonor dago bere bizitza berbideratzeko moduan aurretik lotuta zeukaten beldurrak gaindituz. Izan ere, lehenengo swing-dantzariak ere balentriaz jokatu behar izan zuten pasa den mende hasieran ohikoak ziren dantza-moldeak gainditzeko eta dantza-mota berritzailea proposatzeko.

Ctrl+Alt+Dance, hasiera batean, galtzaile-istorioa da. Beldurra ekinez garaitua, esango genuke. Gex Williams produktoreak eta Brian Crone zuzendariak ere ondotxo dakite zer den ezina ekinez gainditzea. Gexek ikastetxean ikusi zuen, lehen aldiz, zer den swing-dantza. Garbi zegoen ez zuela dantzarako abilidade berezkorik, baina rockaz hankak astintzen hasi bezain azkar, barru barruan artxoa ernatu, eta han hasi zen, ikasi behar zuela eta ikasi behar zuela. Lindy Hoparekin jo ta maiteminduta, duela bi urte Brian Cronerengana joan zen, ideia bat besapean: zergatik ez film bat egin, Swing Dancing mundu bizia erakusteko?

Gex Williamsek, zuzendari lanetan, eta Brian Crone, ekoizle gisa, Ctrl+Alt+Dance filma gauzatzea lortu dute

Gex Williamsek, zuzendari lanetan, eta Brian Crone, ekoizle gisa, Ctrl+Alt+Dance filma gauzatzea lortu dute

Dantza-molde hori erabiliz, beldurrak gainditzeko istorio bat kontatu nahi zuen. Halaxe jaio zen Ctrl+Alt+Dance: aspaldiko bi lagunen arteko lana. Bazeukaten ideia bat, hamaika erronka, xoxik ez, antzezlerik ez eta langilerik ere ez.

Baina beste behin ere: ezina ekinez egina. Lehenengoz dantzan egiteari ekin dion edonork badaki zer den hori. Makina bat jende dago benetan gustura ikusiko lukeena dantzako pelikula benetako bat, hori zen behintzat haien ustea, eta, horretan zeudela Kevin St. Laurent eta Jo Hoffberg koreografoengana jo zuten. Segituan esan zieten baietz, interesatzen zitzaiela parte hartzea, ea denon artean ahalik eta koreografiarik onena jartzen zuten pantaila handian. Nonbaitetik hasi behar eta.. aurre-salmeta-kanpaina bati ekin zioten, ea filmaren kopia aurretiaz salduz, 12.000 dolar biltzera iristen ziren, eta, hartara, filmaren hasierako bertsio bat filmatzeko nahikoa diru eskutatzen zuten. Azkenean, hiru astebeteko aurre-salmenta-ekinaldi batean, 18.000 dolar batu zituzten.

Aurresalmenta-aldiak zirauen bitartean, hainbat audizio egin zuten filmerako paperik garrantzitsuetarako. Eta, hala, Dax Hock eta Sarah Breck lindy hopper-en ezaguera izan zuten, biak ere munduko txapeldunak. Eguneroko bizitzan ere bikotea izanik, Dax eta Sarahrentzat erraza izan zen maitasun-istorio goxo-goxo bat antzeztea, Colin Manning eta Jillian Breck modura, filmeko paperik garrantzitsuenetan.

2013ko udan hasi ziren produkzio-lanetan, hiru astez Cincinnati Handian grabatuz. Diru asko ez, eta zatirik handiena antzezle eta langileei hegazkin-bidaia ordaintzen eta Red Epik Camera alokatzen joan zitzaien, ez alferrik hala ere, filma 4k txundigarrietan grabatu ahal izan baizuten, Schneider Glasseko Prime Cinema lente berri-berriak erabiliz. Talde osoak gogotik lan eginda, gogoz eta gogor, azken emaitza benetan izan zen berezia. Filmaketak iraun zuen hiru aste zoragarri haietan, antzezle nagusiek, Daxek eta Sarahk, umetxo bat izatekoak zirela jakin zuten poz-pozik, eta, zortzi hilabete geroago, Huxley Rock txikia sortu zen mundura.

Dax Hock eta Sarah Breck swing-dantzari sonatuak protagonista nagusiak dira Ctrl+Alt+Dance filmean

Dax Hock eta Sarah Breck swing-dantzari sonatuak protagonista nagusiak dira Ctrl+Alt+Dance filmean

Lehen grabaketa hura amaitu zen, baina artean asko falta zen filma bukatu arte. Film ororen zatirik garrantzitsuena artean egiteke zuten: ekoizpenaren ondoko edizioa. Diruz eskas ibiligatik ere, garbi zuten ekoizpenaren ondoko urratsetan ez zutela kalitaterik galdu behar. Ekoizpen ondoko lan-taldean, profesional bikainak izan zituzten, denek ere denbora eta izerdia erruz eman zuten, beste proiektu ordainpeko batzuei muzin eginez, familia eta lagunak utzita, filma amaierara bidean ikustearren.

Horien buruetan lehenengoz agertu eta ia bi urtera, Ctrl+Alt+Dance prest dago munduratzeko. Bi urteko erronka pizgarria, makina bat gauza eman duena –inor gutxik esperoko zuen hainbeste mikro aurrekontudun proiektu erraietako batetik. Musika, gaur egungo jazz artista berri bikainenetako batzuen kontura; eta, dantzan, munduko txapeldunak; bateko eta besteko, ea galtzaile-istorio honetan, nolazpait, zuen bizitzako erronkei nola aurre egin ikusteko parada duzuen.

Horretarako, jarraian adierazitako estekan duzue sarrera erostea. Egia esan, aukera paregabea da swingaz eta zinemaz batera gozatzeko leku atsegin batean:

http://premiere.ctrlaltdancethemovie.com/film-premiere-vitoria-spain